Bez przeszłości

Bez przeszłości

Autorzy: Keith Donohue

Wydawnictwo: Prószyński i s-ka

Kategorie: Horror

Typ: e-book

Formaty: EPUB MOBI

cena od: 23.41 zł

Pełna napięcia opowieść o miłości i zauroczeniu, współczesna wariacja na temat mitu o Orfeuszu i Eurydyce.

W Quebecu Kay Harper zakochuje się w lalce na wystawie Quatre Mains, zamkniętego sklepiku ze starymi zabawkami. Kay spędza letnie wakacje, pracując w cyrku jako akrobatka, podczas gdy jej mąż, Theo, tłumaczy biografię pioniera fotografii − Eadwearda Muybridge’a. Pewnej nocy, gdy Kay wraca do domu, ma wrażenie, że ktoś ją śledzi. Kiedy widzi, że w jej ulubionym sklepiku pali się światło a drzwi są otwarte, postanawia znaleźć schronienie w jego wnętrzu.

Nazajutrz Theo odkrywa, że żona zaginęła. Podejrzewany przez policję, zrozpaczony, obsesyjnie przemierza ulice Starego Miasta. Tymczasem Kay, przemieniona w lalkę, tkwi uwięziona na zapleczu Quatre Mains, gdzie towarzyszy jej pstrokata gromadka kukiełek z różnych zakątków świata, które ożywają jedynie na noc. Kay może wrócić do ludzkiej postaci tylko wtedy, gdy Theo znajdzie ją i rozpozna. Tak rozpoczyna się podwójna odyseja: męża wytrwale szukającego zaginionej żony − i kobiety uwięzionej w magicznym świecie, gdzie jej życie należy do kogoś innego.

Jako pisarz Donohue zawsze zdaje się dokładnie wiedzieć, co robi […]. Obserwowanie, jak subtelnie tka swoją opowieść, to czysta przyjemność.

"The Washigton Post"

Kartki książek Donohue tchną nastrojem intymności i grozy.

Christopher Golden, autor powieści "Snowblind"

Stara i nowatorska, zapożyczona i oryginalna zarazem, ta powieść ostentacyjnie lekceważy etykietki, do których jesteśmy przyzwyczajeni, i zwraca uwagę czytelników na rozmytą granicę między życiem a jego naśladownictwem.

"The Washington Post"

Przywodzi na myśl "Koralinę" Neila Gaimana [...] Pod powierzchnią wszelkich zmian opowieść ma emocjonalną głębię pradawnego mitu, tylko że przeniesionego do smutnego krajobrazu jakby rodem z makabrycznych opowiadań Raya Bradbury’ego.

"The Wall Street Journal"

Subtelnie poprowadzona, pomysłowa opowieść rozmywa granice między rzeczywistością a fantazją. Choć jest w gruncie rzeczy historią miłosną, trzyma czytelnika w napięciu i wciąga go w swój świat. Już nigdy więcej nie spojrzysz na sklep z zabawkami tak jak przedtem.

"Real Simple"

Poetycka.

"The Charlotte Observer"

To tak, jakby Stephen King napisał "Toy Story" [...] Donohue w sposób mistrzowski tworzy światy, które są jednocześnie urzekające i tchnące grozą. "Bez przeszłości" jest książką dziwną i hipnotyczną, urzekającą wyjątkowym klimatem [...]. Sprawia wrażenie napisanej z wdziękiem i magiczną wprost lekkością, ale nie zdziwcie się, jeśli po jej przeczytaniu poczujecie coś w rodzaju egzystencjalnego lęku.

"Richmond Times-Dispatch"

Piękna melancholia ujmuje wszystko, co najbardziej uderzające i niepokojące w "Bez przeszłości", nowej odsłonie klasycznego mitu greckiego, która skupia się na potędze tęsknoty i na tym, jak radzimy sobie z nagłym odejściem ukochanej osoby. Wątek powieści, w którym głównym bohaterem jest Theo, wydaje się pod tym względem szczególnie przejmujący, łącząc w sobie to, co najlepsze w "Ściganym" i "Zaginionej bez śladu".

"San Francisco Book Review"

Wciągająca powieść o miłości, tęsknocie i magii.

"Shelf Awareness"

"Bez przeszłości" to jedyna powieść, jaką znam, która ukazuje prawdziwość słynnego twierdzenia Roberta Aickmana o wielkich opowieściach magicznych jako prozie najbardziej zbliżonej do poezji. Keith Donohue [...] stworzył wspaniałą baśń o tajemniczym uroku teatru lalkowego. Wykorzystując archaiczny przesąd (znany również z "Toy Story"), według którego lalki mają własne życie, autor idzie o krok dalej i łączy go z rozdzierającym mitem o Orfeuszu i Eurydyce [...]. W każdym zdaniu tej książki pobrzmiewa potęga mitu, który potrąca wszystkie struny duszy.

"BookPage"

Ten horror psychologiczny to arcydzieło gatunku [...]. Wzruszająca współczesna historia o misternie zbudowanej, przejmującej i trzymającej w napięciu fabule została osadzona w świecie, który sprawia wrażenie baśniowego, lecz jest również tak realistyczny, że przechodzą ciarki.

"Booklist" (recenzja z gwiazdką)

Pomysłowa i trzymająca w napięciu historia opowiedziana z oryginalnego punktu widzenia. Powieść Keitha Donohue bada, jak niezgoda na teraźniejszość i próby ucieczki przed tym, co nieuniknione, mogą zmienić czyjeś życie na zawsze.

"Publishers Weekly"

Keith Donohue - amerykański powieściopisarz, autor bestellerów: "The Stolen Child"; "Angels of Destruction"; "Centuries of June"; "The Boy Who Drew Monsters". Autor recenzji dla "Washington Post". Doktor literatury angielskiej specjalizujący się w irlandzkiej literaturze modernistycznej. Mieszka w Maryland.

Tytuł oryginału

THE MOTION OF PUPPETS

Copyright © 2016 by Keith Donohue

Published by arrangement with Picador, New York

All rights reserved.

Projekt okładki

Joanna Wasilewska

Zdjęcie na okładce

© Eleanor Caputo/Arcangel Images

Redaktor prowadzący

Joanna Maciuk

Redakcja

Anna Płaskoń-Sokołowska

Korekta

Mirosława Kostrzyńska

Marianna Chałupczak

ISBN 978-83-8123-831-1

Warszawa 2018

Wydawca

Prószyński Media Sp. z o.o.

ul. Gintrowskiego 28, 02–697 Warszawa

www.proszynski.pl

Dla Billa i Luise Pughów

Why did you glance back?

Why did you hesitate for that moment?

[Czemu obejrzałeś się za siebie?

Czemu zawahałeś się w tamtej chwili?]

– H.D. Eurydice

KSIĘGA I

1

Zakochała się w marionetce.

Bo była piękna, bo była rzadka, bo nie mogła być jej. Za każdym razem, gdy przechodziła obok zakurzonej witryny sklepiku Quatre Mains, szukała jej wzrokiem. Podtrzymywana przez niewidoczną podstawkę, lalka stała pod szklanym kloszem. Dwie wywiercone czarne dziurki w jej ledwo zarysowanej twarzy były oczami. Gładką pozbawioną włosów głowę za pomocą drewnianego zawiasu osadzono na tułowiu, który wyciosano z jednego kawałka topolowego drewna, ściemniałego przez stulecia, a proste kończyny miały przebite dłonie i stopy. Zwyczajna pętelka wystawała z czubka głowy. Przez wszystkie te otwory dawno nie były przewleczone żadne nici, lecz lalka wyraźnie była prymitywną marionetką wystruganą przez rdzennego inuickiego rzemieślnika dawno temu: drewno, z którego ją wykonano, popękało z wiekiem wzdłuż słojów. Cienka szrama opasała jej tułów, jakby kiedyś przeszkodzono komuś, kto usiłował przeciąć tors na pół. Nie większa niż lalki z jej dzieciństwa, marionetka mierzyła co najwyżej trzydzieści centymetrów. Przedstawiająca mężczyznę postać czekała w zamyśleniu, aż ktoś wyzwoli ją ze szklanego więzienia. Krzywizny klosza pokrywała warstwa kurzu, a na pożółkłej, usianej brązowymi cętkami etykiecie przyklejonej do jego dolnej części widniały wyblakłe kaligrafowane litery: poupée ancienne.

Indianin był panem i władcą wszystkich zabawek w witrynie, które teraz wydawały się Kay znajome jak starzy przyjaciele. Mężczyźnie pod kloszem towarzyszyło sześć lalek – trzy po prawej i trzy po lewej stronie. Jaskrawo malowane, zastygłe w uśmiechu twarze o różanych policzkach lśniły w promieniach słońca, wpatrując się prosto przed siebie, wszystkie w ten sam punkt. Nie bawiono się nimi od bez mała stulecia, były pamiątkami z epoki wiktoriańskiej i czasów panowania króla Edwarda, miały grube brokatowe suknie i paltoty, a na głowach upięte gniazda gęstych włosów. Dwie trzymały w dłoniach złożone parasolki o szpicach ostrych jak włócznie. Brązowy niedźwiedź odziany w zdobiony koronkami czerwony fez i kamizelkę wyszywaną złotą nicią balansował na stalowym welocypedzie, jego futro było wytarte na łokciach i kolanach aż do osnowy. O niedźwiedzia opierała się pacynka: smutny pies z przydługimi uszami opadającymi aż na półkę – Kay rozpoznała w nim lalkę z programu dla dzieci nadawanego w pionierskich czasach telewizji. Punch i Judy o ordynarnych gębach, które wyblakły na słońcu, szczerzyli się w obleśnych uśmiechach. Punch unosił pałkę, zawsze gotów zdzielić nią małżonkę. Kiedy patrzyło się pod pewnym kątem, Judy zdawała się unosić ramiona, żeby się osłonić. Skryte cieniem, w nieładzie spoczywały inne zabawki: oddział ołowianych żołnierzyków w szkarłatnych płaszczach i czapkach z niedźwiedziego futra, para szklanych oczu o tęczówkach z lazurytu, waltornia dwa razy mniejsza niż zwykle, o zagięciach rurek pokrytych piękną zielonkawą patyną, i zbudowany z drewnianych członów wąż, ustawiony w takiej pozie, jakby gotów był ukąsić stąpającą w trawie nogę. Z tyłu za tą pstrokatą zbieraniną, na grubych sznurkach, których końce znikały pod belkami sufitu, wisiały marionetki czterech karych koni. W jednym z narożników witryny, między ścianą a stropem, rozpościerała się pajęczyna, aż uginająca się od kurzu; pod nią leżały dwie martwe pszczoły.

Wszystko wskazywało na to, że sklep Quatre Mains został opuszczony. Witryna nigdy się nie zmieniała, nic nie przemieściło się ani o milimetr od pierwszego tygodnia, gdy Kay i Theo przyjechali do Quebecu i poszli na pierwszą próbę cyrku. „Stój! Czy nie to nie urocze!”, zawołała wtedy Kay. Nikt nie wchodził i nie wychodził ze sklepu. Drzwi zawsze były zamknięte na cztery spusty. Wieczorem ani po południu, gdy nadciągały chmury burzowe, które opluwały dużymi kroplami deszczu stare witryny tutejszych sklepów, w Quatre Mains nigdy nie paliło się światło. W euforii świeżo upieczonego małżonka, żądny przygód Theo zaproponował raz, że po prostu włamią się do przybytku i zwiedzą jego ukryte zakamarki. Ponieważ w ramach przerw od samotniczej pracy miał więcej czasu na spacery niż Kay, odkrył, że kilka sklepów z antykami i osobliwościami na tych samych obrzeżach Starego Miasta, Vieux-Québec, nie radziło sobie na rynku i je też zamknięto, ale jego ponura interpretacja sytuacji wcale nie zrażała jej do snucia marzeń. Pragnęła poczuć pod palcami kształt marionetki. Chciała jej dotknąć. Na ulicy nie było oprócz niej żywego ducha, więc pochyliła się i uważnie przyjrzała lalce, przyciskając dłonie do brudnej szyby. Światło docierało tylko do pewnej granicy i ani trochę dalej. Dojrzała jedynie sylwetki i cienie, obietnicę czegoś więcej. Gorący oddech zostawił na szybie mgiełkę; gdy to zobaczyła, wytarła ją mankietem. Drewniany człowieczek w szklanym kloszu prawie niezauważalnie odwrócił głowę, przyglądając się jej, ale umknęło to uwagi Kay, bo właśnie pobiegła na próbę: znów spóźniona.

*

Kay obeszła stół dookoła i pochyliła się nad Theo, zarzuciła na niego smukłe ramiona, położyła dłonie na wysokości jego serca i przycisnęła, aż ujął je w swoje ręce. Pocałowała go lekko w policzek, jej długie włosy opadały mu przed oczami, tak że czuł się nią otulony aż do chwili, gdy poruszył ręką, a ona wyprostowała się i wybiegła, jak zawsze spóźniona, rzucając w pędzie słowa pożegnania. Następnym dźwiękiem, jaki usłyszał, był trzask zamykanych drzwi.

Cisza, która nastała, rozpraszała go bardziej niż hałas, jaki Kay robiła, gdy przygotowywała się do wyjścia. Przez godzinę Theo próbował pracować nad tłumaczeniem, łamiąc sobie głowę nad problemami, które zarzucił poprzedniego wieczoru, ale choć zależało mu na znalezieniu rozwiązań, czekał, mimo wszystko czekał, aż zostanie w mieszkaniu sam i będzie mógł się skupić. Nigdy nie zaczynał pracy w obecności Kay, nie chciał stracić okazji do wymiany choćby kilku słów, gdy się ubierała lub podczas posiłku, spożywanego wspólnie o trzeciej po południu, kiedy to jedli jajka z grzankami. Zazwyczaj zdawała się prawie nieświadoma tego, że Theo waha się ze względu na nią, że poświęca jej swoją uwagę, bo myślami była już we własnej pracy, przygotowując się do ruchów, których wieczorem będzie wymagał od niej występ. Rozciągała ręce i nogi, robiła skłony, a Theo przyglądał się temu ze swego krzesła, zachwycony jej niewymuszonym wdziękiem, a jednocześnie zastanawiał się nad konkretnym wyrażeniem, mot juste, z pomocą którego jak najcelniej oddałby brzmienie i znaczenie francuszczyzny po angielsku. Myślami był w obu miejscach naraz – z Kay i z dala od niej.

Kiedy przyjechali do miasta, starali się spędzać wspólnie jak najwięcej czasu i zwiedzali razem starą francuską dzielnicę. Większość popołudni Theo łaził za Kay niczym zakochany uczniak, gdy opuszczali mieszkanie na Dalhousie i szli labiryntem ulic do magazynu, gdzie odbywały się próby cyrkowe, potem zaś siadał z kawą i gazetą, przyglądając się występom – i tak tydzień w tydzień. Cyrkowcy spotykali się w magazynie każdego popołudnia, aby omówić wszelkie zmiany w przedstawieniu, a potem ruszali na swoją scenę na świeżym powietrzu. Później, gdy cykl występów się rozpoczął, Theo dołączał do widzów prowizorycznego teatru, który urządzono na okres letni na pustym placu pod estakadą. Miejsce było cudne: podwyższona scena otoczona ogrodzeniami i rusztowaniami, lampy łukowe i punktowe reflektory. Z balustrad zwisały liny i akrobaci zachwycali widzów, gdy huśtając się, znikali w mroku wieczornego nieba. Małe przyczepy kempingowe służyły za garderoby, a w głębi placu znajdowała się konsola, za pomocą której sterowano wszystkimi efektami specjalnymi. Większość widzów musiała oglądać występy na stojąco – jak szeregowa widownia Szekspirowskiego teatru Glob – ale były też dwie przenośne trybuny dla gości specjalnych oraz nieduża przestrzeń „zakulisowa”, gdzie często tłoczno było od artystów przygotowujących się do wyjścia na scenę lub schodzących z niej po zakończonym numerze. Właśnie zza kulis Theo co wieczór oglądał spektakl, przejęty każdym z występów żony, aż w końcu ta zwolniła go z tego obowiązku.

– Masz swoją pracę – powiedziała Kay. – Nie musisz chodzić ze mną codziennie na przedstawienie. Znudzi ci się. Ja ci się znudzę…

– Nigdy – zapewnił.

Zarumieniła się i odwróciła wzrok.

– Słodki jesteś, ale mówię serio. Masz swoją robotę.

Theo zastanawiał się, czy nie ma na myśli czegoś więcej: może jest zadowolona z tego, że przestał za nią łazić, cieszy się z tych kilku godzin rozłąki? Zdjął skuwkę z pióra i położył je na czystej kartce, a potem otworzył książkę, którą tłumaczył. Francuskie słowa zaczęły się tłoczyć przed jego oczami niczym rój pszczół. L’homme en mouvement, osobliwa historia bardzo osobliwego człowieka, dziewiętnastowiecznego fotografa Eadwearda Muybridge’a, mężczyzny, który studiował sztukę ruchu.

Gotowe tłumaczenie Theo miał złożyć u wydawcy za jedenaście tygodni, pierwszego września, ale na razie przełożył mniej więcej jedną trzecią książki, do miejsca, gdzie Muybridge w napadzie zazdrości morduje kochanka swej żony. Muybridge dowiedział się od gosposi, że żona pojechała z gachem do chatki za miastem, więc naładował pistolet, opuścił swoje biuro w San Francisco i pobiegł na ostatni prom na północ, a gdy przeprawił się na drugi brzeg, wsiadł do pociągu. Kiedy dotarł do końca linii kolejowej, wynajął powóz i kazał się zawieźć do chatki stojącej z dala od ludzkich siedlisk, żądając od biednego woźnicy, by mimo mroku nie szczędził bata. Wiedział, że jego młoda żona jest w chatce w towarzystwie Harry’ego Larkynsa. Kiedy kochanek żony otworzył mu drzwi, Muybridge strzelił mu prosto w serce. Amour fou. Theo zastanowił się nad możliwościami przetłumaczenia tego wyrażenia. Obłąkańcza miłość, zaślepienie namiętnością, zabójcza żądza. Co mogło pchnąć człowieka do tak skrajnego zachowania? Czy skoro zbrodnia została zaplanowana, można było ją uznać za efekt chwilowej niepoczytalności? Jeśli tak, to czy nie byłoby to równe szaleństwu powodowanemu tym samym niskim uczuciem zbłąkanego, trawionego obsesją serca? Szalona miłość, uznał i zadowolony ze swego wyboru napisał: „Powodowała nim szalona miłość do żony. Posunąłby się do wszystkiego”.

Theo dobrze wiedział, jak miłość potrafi przyćmić rozum. Kay była na tyle impulsywna, że przed ślubem raz czy dwa miał poważne wątpliwości: niepokoiło go jej sekretne życie, jej nagłe ucieczki. Ale ostatecznie oszalał na jej punkcie.

Na rzece Świętego Wawrzyńca, tuż pod jego oknami, rozległo się trąbienie statku. Theo skorzystał z pretekstu, wstał od stołu i sprawdził, co się dzieje. Łódź turystyczna, pływająca zarówno pod banderą z czerwonym liściem klonu, jak i pod ozdobioną lilią banderą Quebecu, przybijała do brzegu w drodze z Tadoussac – Theo był tego pewny – dokąd podróżni wyruszyli w poszukiwaniu wielorybów: długopłetwców, finwali, płetwali karłowatych, a czasem nawet płetwali błękitnych, które ściągają tu każdego lata, skuszone wielkimi ławicami ryb i krylu. Theo i Kay też wybrali się na taki rejs, kiedy trafił się im wolny dzień, i Kay była zafascynowana bieługami, które sunęły pod powierzchnią wody niczym białe widma. Usadowiwszy się przy oknie, patrzył, jak załoga wyskakuje i cumuje łódź, a potem wysiadają pasażerowie – niczym małe nakręcane lalki kroczące niepewnie po trapie. Mieli w sobie coś z ruchomych zdjęć Muybridge’a: studium ruchu szczurów lądowych. Ludzie w dole, jeden po drugim, łapali równowagę, a potem uciekali za krawędź obrazu, aż nie został już nikt i Theo poczuł się nieswojo, jak Bóg na wysokościach, któremu opustoszał świat.

W sercu Vieux-Québec dzwony kościelne biły na wieczorne nabożeństwo i Theo spojrzał na zegarek, zaskoczony, jak dużo czasu upłynęło, odkąd zapisał ostatnie zdanie. Praca rozłożona na stole gderliwie dopominała się o uwagę, ale nie był w stanie się na niej skupić. Może po kolacji, kiedy uporządkuje myśli. Wcisnął papiery i książki do skórzanej teczki, przewiesił ją sobie przez ramię i ruszył w miasto pogrążające się w zmierzchu. Uwielbiał samotność tej pory, kiedy wszystko zmieniało się z jasności w ciemność. Ulicami dolnej części miasta, Basse-Ville, mieszkańcy jechali samochodami do domów, a Musée de la Civilisation zamknęło na noc swoje podwoje. Na chodnikach prawie nie było pieszych. Może szukali restauracji, gdzie zjedzą kolację, albo wybierali się na drinka lub przedstawienie; Theo zazdrościł im powtarzalności ich dni, ustalonych harmonogramów. Idąc na skróty do ulubionej kawiarni na rue Saint-Paul, kroczył tą samą trasą, którą niedawno pokonała Kay: mijał jej ulubione sklepy, zwalniając, by zajrzeć w ich witryny, i zastanawiał się, co mogłoby jej sprawić przyjemność, a jednocześnie starał się obliczyć, ile musi zarobić, by było go stać na te skarby.

Po drugiej stronie ulicy w Quatre Mains zapaliło się światło, rzucając na chodnik prostokąt blasku. Ta oznaka życia w sklepiku z zabawkami bardzo go zdziwiła. Poprawiwszy pasek teczki na ramieniu, przeszedł przez ulicę, aby zbadać sprawę. W sztucznym świetle lalki na wystawie odcinały się wyraźniej od drugiego planu, gdzie Theo dostrzegł teraz półki z zabawkami, marionetki podwieszone na żyłkach pod sufitem i rozmaite pacynki zatknięte na hakach wieszaka do płaszczy. Przycisnął nos do szyby, zafascynowany tym, co tak długo skrywał cień; wnętrze sklepu zdawało się tętnić życiem pełnym obietnic. Theo odsunął się od witryny, sięgając po klamkę w kształcie gałki przy drzwiach tylko po to, by przekonać się, że są zamknięte jak zawsze. Zapukał głośno.

– Halo, jest tam kto?

Żadnej odpowiedzi. Załomotał w szybę i spróbował po francusku:

– Il y a quelqu’un? Allô.

W środku nic się nie poruszyło. Theo zaczął nasłuchiwać kroków, złożył dłonie w kształt lornetki, wpatrując się we wnętrze za szybą, ale niczego niezwykłego nie dostrzegł. Może sklep miał tylne wejście w bocznej uliczce? Jeszcze dwa razy pokręcił gałką i zawołał po raz kolejny. Jego głos odbił się echem od sklepowych witryn, zawstydzająco inny w swym brzmieniu niż zazwyczaj. Obok przeszła pięcioosobowa rodzina, rodzice z trójką małych dzieci, którzy równocześnie odwrócili głowy, patrząc, o co robi tyle hałasu. Wtem światło w sklepiku zgasło i Theo, spowity mrokiem, zaczął się zastanawiać nad swym następnym ruchem. Cofnąwszy się parę kroków, podniósł wzrok na piętro nad sklepem, ale okna były tak samo nieprzystrojone i zakurzone jak zawsze. Musi być jakieś tylne wejście, uznał, po czym przeszedł na drugą stronę ulicy, żałując, że przegapił okazję, by kupić Kay coś ładnego. Kiedy wkroczył do kawiarni, gwarny tłum i zmysłowe aromaty z kuchni sprawiły, że o wszystkim zapomniał.

*

Sarant ułożyła dłonie na kuli, ostrożnie uniosła ciało, opierając jego ciężar na nadgarstkach, i zgięła ręce w łokciach. Na otwartym placu, gdzie cyrk dawał darmowe letnie występy – przedsmak spektakli przygotowanych na później – czerwcowe powietrze było gorące i wilgotne. Parę centymetrów od jej twarzy zatrzepotała ćma, ale Sarant nie dała się rozproszyć, cały czas skupiona na swym wewnętrznym żyroskopie. Estakadą przejechał z łoskotem autokar, ale ludzie na trybunach i miejscach stojących nie dostrzegali nic oprócz akrobatów, świateł i muzyki granej przez niewidoczną orkiestrę. Sarant przystąpiła do następnego etapu: wygięła grzbiet, unosząc i podkurczając nogi, a potem wyprostowała ramiona, układając całe ciało jak znak zapytania. Czarne niczym dziury, jej oczy skupiały się na punkcie nad czołem, gdzie wkrótce opuści palce stóp. Wśród widzów stojących najbliżej sceny przebiegł pomruk niepokoju, bo zdali sobie sprawę, że ludzkie ciało nie zostało stworzone do wykonywania takich skłonów. Mięśnie zadrgały jej z wysiłku i Sarant ostrożnie wypuściła powietrze z płuc – jeden niekontrolowany oddech mógłby zaburzyć równowagę i skończyć się upadkiem. Słabe oklaski z mroku potężniały w crescendo; Sarant utrzymała pozę jeszcze przez kilka chwil, po czym jednym płynnym ruchem opuściła tułów. Potem siadła okrakiem na metalowej kuli i wyskoczyła do przodu, precyzyjnie lądując na scenie. Utrzymała się w pionie, jak na urodzoną gimnastyczkę przystało. Ze swego miejsca w chórze za akrobatką Kay widziała strużkę potu, która w postaci ciemnej niczym krew kreski na kostiumie biegła wzdłuż jej pleców. Aplauz ucichł, kiedy Sarant ukłoniła się z uśmiechem. Kay wolałaby burzę oklasków – czy ci ludzie nie zdają sobie sprawy, jakie to trudne? Ale nie, widownia zarezerwowała swój największy podziw dla linoskoczków, którzy tańczyli na linie przymocowanej do przęseł estakady, dla śmiałków, którzy pędzili po rampach na wrotkach i rowerach, i dla aranżera na monocyklu, dla akrobatów powietrznych i ryzykantów. Subtelność i wdzięk numeru ekwilibrystycznego bladły w zestawieniu z zachwycającą ruchliwością, która stanowiła znak rozpoznawczy cyrku.

Przejęta tą bolesną niesprawiedliwością, Kay o mało nie przegapiła początku własnego numeru. W osiem, po cztery po każdej stronie, wstały jednocześnie i otoczyły solistkę, tworząc falujący kwiat lotosu – z Sarant w roli promiennego centrum. Ekwilibrystka zniknęła w płatkach zamykającego się kwiatu, po czym wymknęła się przez zapadnię w scenie, tak że kiedy lotos się rozchylił, jej już nie było. Sztuczka zawsze wywoływała pełne uznania westchnienia widzów, zwłaszcza dzieci, które były szczególnie zdumione i zachwycone. Punktowe reflektory zgasły, aby płatki lotosu mogły uciec w mrok, podczas gdy inny reflektor oświetlił grupę mężczyzn na rowerach górskich i deskorolkach, którzy jeździli po kładce zawieszonej trzy metry nad ziemią w głębi sceny. Kay miała czternaście minut na przebranie się w kostium do ostatniego numeru.

Stłoczone w garderobie w jednej z przyczep akrobatki i ekwilibrystki zdejmowały trykoty i przywdziewały bardziej ekstrawaganckie stroje, malowały twarze, wkładały gorsety i nakrycia głowy, barwne pióropusze, zdobione cekinami fatałaszki ponętnie obnażające ciało. Reance, mistrz ceremonii, kluczył między dziewczynami w dezabilu, zatrzymując się raz, by szepnąć słówko do drobnego ucha Sarant, skryty komplement, od którego zarumieniła się pod makijażem. Przecisnąwszy się między dwiema półnagimi kobietami, ruszył prosto do Kay. Podniosła wzrok na lekko komiczną postać, na ucharakteryzowaną twarz pokrytą popękaną warstwą szminek, na staroświecką czapkę pilotkę i gogle okolone siwymi włosami, na idiotyczne bokobrody i wąsy, na długi skórzany płaszcz, obwieszony zegarkami na dewizkach, kompasami i innymi przyrządami dyndającym na łańcuszkach. Był steampunkowym Ojcem Czasem, choć nigdy nie mogła zrozumieć symbolicznego znaczenia odgrywanej przez niego roli. Był pilotem wszystkich snów czy kimś podobnym. Tak naprawdę słabo się orientowała w dramaturgii barokowego, niczym opera, przedstawienia, w którym głównym wątkiem był trójkąt miłosny, a postacią centralną – chłopiec zagubiony w czasie, uwięziony w śnie o przyszłości. Kay skupiała się na własnym występie i rzadko myślała o rozgrywającej się na scenie historii. Zresztą był to tylko pretekst do pokazania kunsztu akrobatów i żonglerów, kostiumów i muzyki, świateł i olśniewającego ruchu. Reance patrzył, jak Kay zapina bluzkę, a potem pochylił się nad nią tak blisko, że poczuła jego czosnkowy oddech.

– Wspólna kolacja? – zapytał, unosząc krzaczastą brew; nie wiedziała, czy naprawdę z nią flirtuje, czy to tylko taki żart. Zabawny stary oblech. – Tylko skromna imprezka. Sarant już się zgodziła, podobnie jak kilka innych osób z doborowego towarzystwa. Ale bez ciebie to nie będzie to samo.

Przez wszystkie tygodnie pracy w cyrku Kay była niewidzialna, a może po prostu nie liczyła się z zainteresowaniem zespołu. Co wieczór Theo czekał przed garderobą i Kay żegnała się ze wszystkimi, a potem razem szli do domu. Teraz jednak zaoferowano jej wstąpienie do wewnętrznego kręgu. Założyła ramiączka i udała, że rozgląda się w poszukiwaniu butów.

– Dobrze. Zapowiada się niezła zabawa – rzuciła w stronę podłogi.

Reance położył dłoń na jej obnażonym ramieniu, pozbawiona palców rękawiczka zdawała się pełzać po jej ciele niczym wąż.

– Tak się cieszę. A teraz uwaga, za moment wyjście na scenę.

Widownia hałaśliwie domagała się wielkiego finału, wspaniałej parady skaczących i koziołkujących akrobatów, wylegających tłumnie na scenę linoskoczków, ekwilibrystów, tancerek i klaunów, wyreżyserowanego tak, by wzbudzić jak największą aprobatę. Mały chłopiec, bohater, który wyśnił cały ten spektakl, zeskoczył z barków Reance’a. Potem zaklaskał i się ukłonił, a cały zespół ukłonił się w ślad za nim przy akompaniamencie gromkich braw. Ludzie za światłami rampy bili brawo tak mocno, że aż bolały ich ręce. W kulminacyjnym momencie, gdy aplauz był największy, zgaszono światła i wszyscy artyści zeszli ze sceny.

Kay sięgnęła do szafeczki i znalazła rzeczy, które trzymała tu na specjalne okazje. Szybko przebrała się w żółtą sukienkę i ulubione buty, błękitne czółenka na obcasie. Po zmyciu z twarzy szminek, po odłożeniu na miejsce piór, cekinów i szali odszukała resztę zespołu w kolejce przy bramie. Szybko napisała jeszcze do nowego męża: „Idę na kolację z zespołem. Wrócę późno. Nie czekaj”.

2

Gdy Theo się obudził, był w łóżku sam. Kołdra w nocy spadła na podłogę, a skotłowane prześcieradło zwinęło się wokół jego stóp w wilgotną pętlę. Przez jedną ulotną chwilę pomyślał, że Kay wcześniej wstała z powodu niespokojnego snu, ale jej poduszki leżały tak jak wieczorem – puszyste i nietknięte. Może wróciła do domu późno i położyła się spać na kanapie w salonie, nie chcąc go budzić? Bolała go głowa. Opuszkami palców przesunął po czole, odtwarzając w myślach przebieg wczorajszego wieczoru. Piwo i porcja poutine ciążyły mu na żołądku. Przypomniały mu się sny o Muybridge’u pędzącym przez ulice San Francisco, by zdążyć na ostatni prom, o jeździe powozem w ciemną noc przez pagórkowatą okolicę do chaty, gdzie żona miała schadzkę z kochankiem. Ostatnim, co Theo zapamiętał ze swojego snu, był fotograf z pistoletem w garści pukający do drzwi.

– Kay! – zawołał, ale odpowiedziała mu cisza.

Dźwignął się z łóżka i chwiejnym krokiem wyszedł z sypialni, powtarzając imię żony w kolejnych pustych pokojach. Nie było jej na kanapie. W ogóle nie wróciła do domu lub może obudziła się wcześniej i wyszła kupić dwie gorące kawy i te ciastka, które tak lubił, z cukierni za rogiem. Z przeciągłym ziewnięciem zaczął w roztargnieniu przeglądać swoje tłumaczenie z poprzedniego wieczoru. Na wpół skupiony na przedpokoju, czekał na odgłosy powrotu żony, na dzwonek windy, kroki na klatce schodowej, brzęk kluczy za drzwiami. Pusta kartka nie była w stanie zaprzątnąć jego uwagi i odciągnąć od niespokojnych myśli, więc po chwili wstał od stołu, nie napisawszy ani słowa. Chodził z pokoju do pokoju, odsłaniając okna, żeby wpuścić do mieszkania więcej światła, a przy okazji szukał swojej komórki. Wystarczyłoby zadzwonić do Kay i zagadka natychmiast by się rozwiązała. Kiedy znalazł telefon za poduszką na kanapie, zachichotał na wspomnienie wczorajszej nocy. Czuwał do późna przy starym czarno-białym filmie i musiał porzucić telefon, kiedy w sennym letargu podreptał do sypialni. Racja, przysłała mu esemesa: „Wrócę późno. Nie czekaj”, ale przez dłuższy czas oczekiwał jej powrotu. W końcu około północy z dużym wahaniem samotnie wgramolił się do łóżka. Przewinął listę kontaktów i wybrał jej numer.

Kiedy od razu włączyła się poczta głosowa, rozłączył się, nie zostawiwszy żadnej wiadomości, a potem wypisał serię pilnych esemesów, wysyłając je jeden po drugim:

„Gdzie jestes?”

„Wrocilas wczoraj do domu?”

„Zadzwon do mnie”.

Bez odzewu. Przeklął smartfona i wszystkie nowoczesne technologie za to, że nie dostarczają natychmiastowej odpowiedzi. Albo zapomniała włączyć swój telefon, albo dopuściła do tego, że wyładowała się bateria. Zupełnie jak wtedy, gdy jeszcze ze sobą chodzili, a ona wystawiła go bez słowa. Mogła zadzwonić i wyjaśnić; Theo by zrozumiał. Jej skrytość prawie wszystko zepsuła, więc teraz poczuł mieszaninę irytacji i niepokoju, która ciążyła mu w brzuchu niczym kamień. Nic nie dało się zrobić, mógł tylko czekać. Wziąć prysznic, zrobić śniadanie, zająć się czymś.

Podrapał się po zaczątkach brody i pomyślał o Muybridge’u i jego wspaniałych dziewiętnastowiecznych siwych bokobrodach. Oczywiście fotograf ożenił się jako bardziej leciwy jegomość, a jego wybranka, choć wcześniej już zamężna i po rozwodzie, była znacznie młodsza. Pewnie przypominała sobie o różnicy wieku za każdym razem, gdy patrzyła na ten śnieżnobiały zarost. Może dlatego zbłądziła, szukając wigoru i podniet, których starszy mężczyzna nie mógł jej dostarczyć. Te same zmartwienia dręczyły Theo, choć różnica wieku między nim a Kay wynosiła tylko dekadę – uważał, że to mimo wszystko sporo. Kay powinna być bardziej odpowiedzialna, powinna była przewidzieć, że będzie się niepokoił, ale już wyobrażał sobie, jak po powrocie zbędzie go śmiechem. „Nabawisz się wrzodów”, powie. „Za bardzo się denerwujesz. Ja tylko skoczyłam po croissanty”.

Ale kiedy wziął prysznic i się ubrał, jej nadal nie było. Nie wróciła ani wtedy, gdy w ekspresie zabulgotała kawa, ani wtedy, gdy zjadł płatki śniadaniowe z zimnym mlekiem. Co kilka minut sięgał po telefon, ale nijak nie mógł się z nią skontaktować. Przedpołudniowe światło sączyło się do mieszkania razem z niepokojem. Kuchenny zegar tykał jak metronom. Drobiny kurzu wirowały w słońcu niczym leniwa burza. Przez otwarte okno czuć było smród spalin z samochodów jeżdżących ulicą i z łodzi na wodzie. Nagłe trąbienie klaksonu wytrąciło Theo z zamyślenia. Kawa ostygła i skwaśniała. Papierzyska i książki na stole zdawały się gotowe same z siebie odlecieć, a wieczne pióro wyglądało jak zakrwawiony nóż. Odnosił wrażenie, jakby całe mieszkanie było miejscem zbrodni. A on mógł tylko czekać.

Jeśli coś utrudniało im pierwsze miesiące razem, były to jego niecierpliwość i jej niezależność. Pokłócili się o to, kiedy Kay dostała na lato angaż w cyrku.

– Będę bardzo zajęta próbami i występami. Możesz zostać w Nowym Jorku i pracować nad tłumaczeniem, a ja wynajmę mieszkanko z którymś z cyrkowców – zaproponowała, a jemu odebrało mowę, jakby dostał obuchem w łeb. Kay siedziała obok niego na kanapie, z głową wspartą o jego ramię. – Oczywiście mógłbyś przyjeżdżać w weekendy. Za bardzo bym za tobą tęskniła.

– Nie wyobrażam sobie, żebyśmy mieli się rozstać, gdy wreszcie zaczęliśmy być razem.

– Bądź praktyczny. Chodziło mi tylko o to, żeby zaoszczędzić trochę grosza.

Przerażony perspektywą rozłąki, Theo poprzekładał zajęcia, które prowadził w nowojorskim college’u, i wykorzystał zaliczkę od wydawcy na wynajęcie tego mieszkania na Dalhousie, gdzie mógł pracować, podczas gdy ona występowała. Cały ten epizod sprawił, że zaczął wątpić, na czym jej bardziej zależy – na pracy czy na małżeństwie.

Wkrótce po dwunastej, kiedy Kay wciąż nie dawała znaku życia, przyszło mu do głowy, żeby zadzwonić do inspicjenta cyrku w magazynie, gdzie odbywały się próby, i zapytać, czy ma jakieś informacje dotyczące miejsca jej pobytu. Na szczęście numer był zapisany na żółtej karteczce przyklejonej obok lodówki. Niestety nikt nie odbierał telefonu. Za wcześnie na to, by artyści i ekipa techniczna zjawili się tam przed wieczornym występem. Teraz pewnie wszyscy spali, jak to ludzie teatru. Theo postanowił wyjść i poszukać żony. Wyrwał kartkę z zeszytu i napisał liścik z prośbą, by zadzwoniła do niego, gdyby wróciła i go nie zastała.

Jasne czerwcowe słońce oświetliło mu twarz, gdy stanął za drzwiami kamienicy, zastanawiając się, dokąd pójść. Kay mogła być wszędzie lub nigdzie. Mogła leżeć ranna w jakimś rynsztoku albo w szpitalnym łóżku. Albo gorzej. Przyspieszył kroku, idąc znajomą drogą z domu do magazynu. Skręcił w rue Saint-Paul, mijając kawiarnie i sklepiki z antykami, aż dotarł na nabrzeżny targ, gdzie często robili zakupy, kiedy Kay miała wolne. Na lewo rozciągało się Stare Miasto, nad którym, niczym zamek na szczycie wzgórza, górował hotel Frontenac. Theo musiał przejść przez kilka ruchliwych ulic, zanim w końcu dotarł do magazynu, gdzie cyrk przechowywał ogromne elementy scenografii i sprzęt potrzebny do plenerowego spektaklu, wystawianego kilka przecznic dalej. Teraz magazyn był prawie pusty, jeśli nie liczyć kilku dużych rekwizytów, które nie załapały się do ostatecznej wersji przedstawienia. Wielkie przesuwane drzwi od frontu były zamknięte na kłódkę, więc Theo poszedł do bocznego wejścia, które również okazało się zamknięte. Załomotał pięścią w metalowe odrzwia. Odpowiedziało mu głuche i melancholijne echo.

Gdzieś z głębi magazynu przedarło się wołanie, które na przemian po francusku i po angielsku domagało się cierpliwości, s’il vous plaît. Zazgrzytała zasuwa, w zamku obrócił się bęben i drzwi powoli się rozchyliły, ukazując zaspanego karła, który skrzywił się od jaskrawego światła. Przez chwilę obaj przyglądali się sobie podejrzliwie. Drobny człowieczek podrapał się po zarośniętej brodzie.

– Proszę odejść – powiedział. – Nous sommes fermés. Proszę wrócić o czwartej.

Zaczął zamykać drzwi.

– Chwileczkę! – Theo podniósł głos. – Szukam swojej żony. Występuje w cyrku.

– Nikogo tu nie ma. Artyści i ekipa przychodzą o czwartej. Sprzedaż biletów od piątej. Niech pan wróci, kiedy kasa będzie otwarta.

– Nie chciałem panu przeszkadzać…

– Trudno, stało się. Smacznie sobie spałem.

– Rzecz w tym, że po wczorajszym przedstawieniu moja żona nie wróciła do domu. – Theo uniósł telefon. – I nie odpowiada na moje esemesy. Dzwonić też próbowałem, bez powodzenia.

Odźwierny uśmiechnął się krzywo.

– Cóż, kimkolwiek jest, tej nocy ze mną jej nie było.

– Słucham? – Theo spojrzał ponad głową karła w głąb mrocznej hali.

– Tak mi się głupio powiedziało. Miałem kiepski poranek i nie czuję się w pełni sobą.

– Występuje jako akrobatka. Kay. Kay Harper. A ja jestem Theo, jej mąż. Myślałem, że może przenocowała tutaj, z innymi cyrkowcami.

– Egon Picard – przedstawił się karzeł. – Asystent inspicjenta i majordomus tego pustego budynku. Słuchaj pan, jeśli chce pan wejść i poczekać… – Rozchylił szeroko drzwi, po czym nie oglądając się za siebie, zrobił w tył zwrot i poprowadził gościa przez ciemny korytarz do obskurnego pokoiku na zapleczu.

Na niedużej pryczy leżał skotłowany koc, w pomieszczeniu były też maleńki zlew oraz blat z kuchenką i czajnikiem elektrycznym. Z szafki pod zlewem Egon wyciągnął butelkę whisky i dwie szklanki. Kiwnięciem głowy zaoferował drinka. Theo też kiwnął i jakby nigdy nic rozejrzał się po pokoju.

Do ścian kawałkami taśmy przyklejono galerię zdjęć w sepiach – XIX-wiecznych pocztówek przedstawiających kobiety w różnych stopniach roznegliżowania. Na fotografii wiszącej tuż nad łóżkiem w pełni ubrany dżentelmen sięgał pod sukienkę służącej, której zdawało się to podobać. Inne zdjęcie ukazywało pannę, która opierała szpicrutę o goły pośladek. Trzecia dama, huśtając się na trapezie, odchylała się do tyłu i pokazywała się w całej krasie trzem klaunom, pozostając tuż poza ich zasięgiem.

– Imponująca kolekcja – zauważył Theo. Przechadzając się po pokoju, zatrzymywał się co chwila, by przyjrzeć się bardziej wyzywającym pozom.

Egon wręczył drinka gościowi i jednym haustem wychylił swoją whisky.

– Moja spécialité – powiedział. – Pierwszą z tych ślicznotek wygrałem w pokera od pewnego faceta w Fargo, w Dakocie Północnej. Miałem fula, trzy walety i dwójki, a tamten kolor w kierach. Nie miał forsy… więc. Z takiego fartu rodzi się obsesja. Czuje się pan nimi urażony, panie Harper? Gorszą pana? – Karzeł wyraźnie prowokował, poruszał krzaczastymi brwiami i uśmiechał się lubieżnie.

Theo łyknął whisky i poczuł przyjemne pieczenie w gardle.

– Na Boga, skądże znowu. Podziwiałem tylko eklektyzm pańskich gustów.

– Czy nie tknęło pana, że wszystkie te kobiety już odeszły, lecz wciąż żyją na tych zdjęciach, uwiecznione w kwiecie wieku i u szczytu urody?

– Oto potęga i kunszt fotografii. Zatrzymywanie czasu. Zna pan dzieła Eadwearda Muybridge’a? Studia ruchu? Często posługiwał się nagimi modelami w celu badania mechaniki ciała.

Egon ponownie nalał sobie do szklanki na dwa palce bushmillsa.

– Nie znam żadnego Muybridge’a. W ogóle nie znam się na sztuce. Mówię o pięknie, człowieku. O młodości i o tym, jak więdnie, choć na zdjęciu trwa wiecznie.

Słowa zawisły między nimi, skłaniając obu do milczącej refleksji. Egon odchylił głowę, spijając ostatnie krople whisky, a Theo wyjął z kieszeni telefon, żeby sprawdzić, czy nie dostał esemesa. Przesunął palcem po ekranie i wpisał hasło dostępu – wyświetliło się zdjęcie jego żony. W kostiumie i peruce z zapomnianego przedstawienia, Kay oglądała się na niego przez ramię, uchwycona w chwili pomiędzy zaskoczeniem i radością. Pokazał zdjęcie Egonowi.

– Jest pan pewien, że jej nie pamięta? Występuje z ekwilibrystką, jako jedna z dziewczyn układających się w kwiat lotosu. A potem w wielkim finale.

Podetknął telefon bliżej.

Egon pochylił się, żeby lepiej się przyjrzeć.

– Kay, Kay, Kay, Kay? Tak, kojarzę dziewczynę. Zdaje się, że… owszem, teraz, kiedy pokazał mi pan zdjęcie, znam ją na pewno. Aktorka drugiego planu. Głos w chórze. – Machnął ręką, żeby Theo zabrał telefon.

– Więc wie pan może, gdzie mogłaby być? Ze znajomymi z cyrku? Wczoraj wieczorem wysłała mi esemesa, że po występie wybiera się z częścią zespołu na kolację. Prosiła, żebym na nią nie czekał. Ale w ogóle nie wróciła do domu.

Przecierając dłońmi oczy, Egon skupił się na swoich mglistych wspomnieniach.

– Ostatnio wszyscy łażą grupami, ale jak tak się zastanawiam, wydaje mi się, że mogła pójść z grupą solistów. Z Sarant i paroma innymi, jeśli dobrze pamiętam. Możliwe, że to właśnie ona była dziewczyną, która szła pod rękę z Reance’em. Zna go pan? To mistrz ceremonii. Stary pierdziel w goglach? – Spostrzegł minę Theo. – Nie ma się co denerwować. Szli większą grupą. Aktorzy, sam pan rozumie. Toujours gai, toujours jolie. Więc Reance próbuje poderwać każdą z nich po kolei, ale najczęściej nic z tego nie wychodzi.

– Gdzie mogę znaleźć tego Reance’a?

– Cierpliwości, monsieur, o czwartej mają tu zbiórkę przed przedstawieniem. Reance też się zjawi.

*

W ogóle nie powinna była iść. Z początku pochlebiało jej, że została dostrzeżona i zaproszona, a w drodze do baru stanowili wesołą gromadkę, Sarant i Reance, i czworo innych cyrkowców. Ale Kay za dużo wypiła, a facet obłapiał ją przy stole. Dłoń na jej udzie, by zaakcentować puentę dowcipu. Ocierał się o nią, sięgając po następną butelkę wina. Kładł ramię na oparciu jej krzesła, a potem nachylał się do niej, by opowiedzieć dykteryjkę. Gdy tylko ośmieliła się odezwać, czuła na sobie spojrzenie jego oczu – zafascynowanych, uważnych – rozbłyskujące niewypowiedzianym pytaniem. Starała się go zlekceważyć, zmienić temat, pozwolić, żeby ktoś inny stanął w centrum uwagi, ale Reance uparcie z nią flirtował. Puste kieliszki zdawały się mnożyć jak króliki, na stole tłoczyły się butelki. Wszędzie wokół pary dopijały drinki, grupki ludzi rozdzielały się i opuszczały knajpę, oddając pole artystom. O drugiej sterana kelnerka wymusiła na nich uregulowanie rachunku i zaczęli odliczać kanadyjskie dolary, dzieląc się kosztami. Podpici, wytoczyli się z lokalu i przystanęli całą grupą na chodniku, rozdarci między narastającym zmęczeniem a pragnieniem, by bawić się dalej. Sarant i dwie inne dziewczyny złapały taksówkę. Mężczyźni, machając, czekali pod sierpem księżyca, podczas gdy Reance czaił się przy jej boku niczym szakal.

– Chyba się przejdę – powiedziała Kay. – To niedaleko. Trochę się przewietrzę.

– Odprowadzę cię – zaoferował Reance. – Żebyś bezpiecznie trafiła do domu.

– Nie trzeba – odparła prędko. – Zresztą idę w odwrotnym kierunku. Mieszkamy w Basse-Ville. Ulice są puste, a ja chodzę tą drogą prawie co wieczór.

– Ale jest tak późno. Nalegam. Czułbym się nie w porządku.

Zgrywał galanta, lecz w gruncie rzeczy był łotrem.

– Nie, to ja nalegam. Było mi bardzo miło. Dziękuję za zaproszenie, ale teraz już poradzę sobie sama.

Pożegnała się ze wszystkimi, pomachała im.

Podpita i lekko skołowana, ruszyła w złym kierunku i zanim zdała sobie sprawę ze swego błędu, weszła w nieznaną uliczkę. Zamiast zawrócić i zaryzykować, że znów wpadnie na kolegów, poszła naokoło, mijając zamknięte sklepy, hoteliki i kamienice pogrążone we śnie. W końcu zupełnie się zgubiła w plątaninie bocznych uliczek. Pomyślała, że zadzwoni do Theo, żeby ją znalazł i uratował, ale nie chciała go budzić o tak późnej porze. Zastanawiała się nad przywołaniem taksówki, lecz te nieliczne, które jeździły po mieście, poruszały się zazwyczaj głównymi arteriami – zresztą w ogóle złapanie taryfy o tej porze graniczyło z cudem – więc szła dalej, słuchając stukotu własnych kroków odbijającego się od kamiennych murów. Przy każdym kroku zdawało się jej, że ktoś ją śledzi, jakiś szaleniec lub zabójca, więc zatrzymywała się, nasłuchiwała, a potem śmiała się z własnej wybujałej wyobraźni.

Na miesiąc miodowy Kay i Theo wynajęli domek nad jeziorem w lasach Maine; kiedyś w środku nocy Kay wymknęła się na taras, żeby samotnie popatrzeć w gwiazdy. Konstelacje świeciły jasno i wyraźnie, ale sosny zasłaniały Kasjopeję, więc Kay wyszła na podjazd, szukając lepszego widoku. Wtem w kępie brzóz coś zadrżało, rozległo się stąpanie i szelest opadających liści, a potem nie na żarty wystraszył ją wielki cień łosia. Popędziła do domu, a gdy już, zdyszana, znalazła się po drugiej stronie zamkniętych drzwi, zaczęła się z siebie śmiać. Kiedy opowiedziała o tym Theo, ten upomniał ją, żeby nie wychodziła sama na dwór, a ona przez pół godziny gotowała się ze złości, że potrafi być taki upierdliwy. Ale też ujęło ją, że tak bardzo się przejmuje.

Nie wiedziała dokładnie jak, ale udało się jej trafić na rue Saint-Paul w pobliżu Marché du Vieux-Port, charakterystycznego punktu odniesienia w drodze do domu. Znajomy widok dodał jej otuchy. W padającym z góry świetle latarni targowisko wyglądało jak zestaw makiet, oddających nawet najdrobniejsze szczegóły – napis nad wejściem, puste wózki i zakryte stragany. Czuła, że gdyby się zbliżyła, odkryłaby, że to wszystko jest tylko na niby. Głęboko zaniepokojona, pośpiesznie minęła targ. Odwracając wzrok, z ponurą determinacją zmierzała w głąb Saint-Paul. Teraz już była pewna, że ktoś za nią idzie, a prześladowca idealnie dopasowuje do jej ruchów tempo własnych kroków. Kiedy się zatrzymywała, i on się zatrzymywał. Jednocześnie przyspieszali i zwalniali, snuli się jeszcze wolniej, by po chwili znów ruszyć niemal biegiem. Był bystry, bo za każdym razem, gdy się odwracała, by go przyłapać, on się chował. Miała dziwną nadzieję, że to Reance, a nie jakiś przypadkowy zbir dybiący na jej pieniądze lub życie. Wcześniej, gdy wychodzili z baru, przycisnął dłoń do wklęsłości jej pleców, precyzyjnie sygnalizując swoje pożądanie. Podrywał ją cały wieczór, a teraz za nią łazi – była tego pewna. Przebiegła jeszcze kilka kroków, obok maleńkiego parkingu. Ulica się zwężała.

Wtem drgnęła, słysząc za plecami syknięcie – kot goniący za szczurem, wąż w szczelinach chodnika, dech uciekający z płuc zalęknionego człowieka. Pojedyncza lampa rozbłysła i zalała chodnik światłem – świetlista oaza na pustyni mroku. Te dwa zdarzenia, syk i blask, nastąpiły szybko jedno po drugim, jakby pierwsze było przyczyną, a drugie skutkiem – jak zgrzyt zapałki i błysk płomienia. Obcas jej buta zaklinował się między płytami chodnika i złamał na pół.

– Kurde blade! – zaklęła, zaskoczona natężeniem swego głosu.

Po paru próbach przymocowania obcasa z powrotem wyrzuciła odłamany kawałek do rynsztoka i z dwoma butami w rękach ruszyła, kulejąc, na bosaka. Dopiero po chwili zdała sobie sprawę, że światło dociera z wnętrza Quatre Mains. Podbiegła tam, uciekając przed napastnikiem, i chwyciła za gałkę jak zawsze zamkniętych drzwi. Serce zatrzepotało jej w piersi, gdy gałka się obróciła.

Kiedy przeszła przez próg, dzwoneczki nad framugą zabrzęczały wesoło. Nawet o tak późnej porze spodziewała się, że właściciel sklepu, jakiś uprzejmy pan starej daty, powita ją słowami: „W czym mogę pomóc?”. Nikt jednak nie odpowiedział na jej: „Halo, jest tu kto?”. Sklep wypełniały zabawki, a wszystko, co skrywał, ukazało się teraz jej oczom. Zaglądając przez szybę, Kay i Theo nigdy nie widzieli, co się czai w mroku. Na samym środku stał kukiełkowy teatrzyk z leśnymi dekoracjami na proscenium, w sam raz dla małego dziecka, za scenerią zaś chowała się garstka pacynek zakładanych na palce – jeżozwierz, łoś, bóbr, kaczka, kanadyjski policjant konny i dama w opałach.

Wzdłuż ściany obok drzwi biegła drewniana lada, na której stała staroświecka kasa. Kay położyła torebkę i buty na gablocie, której szuflady wypełnione były częściami lalek – nie tylko ich strojami i dodatkami, lecz również szklanymi gałkami oczu, ramionami, bucikami, rękawiczkami i włosami wszelkiej barwy, od ognistorudych po kruczoczarne. Na długich sznurach zwisało z sufitu pół tuzina marionetek, które poruszyły się lekko, gdy przeszła obok: Jaś i Małgosia w drodze do domku Baby-Jagi, Alicja i Królowa Kier. Wzdłuż przeciwległej ściany ciągnęły się rzędy Pinokiów, muppety na wieszaku na kapelusze, lalki z indonezyjskiego teatru cieni, pacynki, małpki ze skarpet, lwy, tygrysy i niedźwiedzie z papier mâché. Były tam nakręcane, metalowe figurki dawnych baseballistów rzucających i łapiących piłkę. Czerwony filcowy kogut w żółtym berecie. Fikająca mechaniczna małpka ubrana w zieloną liberię i czako chłopca hotelowego. Pajacyki, których ramiona i nogi podrygiwały po pociągnięciu za sznurek. Gdy Kay zwiedzała sklep, wszystkie te stworzenia zdawały się ją obserwować.

Za załomem ściany schowane były schody, które – jak się domyślała – musiały prowadzić do pomieszczeń mieszkalnych. Po prawej, jak w wejściu na scenę, wisiała zasłona ze sznurów korali. Kay wetknęła głowę do sąsiedniego pomieszczenia, ale panował tam mrok. W słabym świetle, które sączyło się ze sklepu, dojrzała długi prostokątny stół roboczy, dziwne narzędzia, imadło i ścisk stolarski. Na półkach i ławach leżały mniej lub bardziej zepsute zabawki. Ale żadnych ludzi. Niczego, co wskazywałoby, że właściciele żyją i są w pobliżu. Gdzie się podziewali przez te wszystkie tygodnie? I czemu opuszczony sklep nagle został otwarty w środku nocy? Skoro Kay zobaczyła światło w oknach, możliwe, że człowiek, który za nią szedł, też je spostrzegł.

Kiedy zawróciła, żeby zamknąć frontowe drzwi na klucz, niespodziewanie przypomniała się jej lalka, którą uwielbiała: starodawny drewniany mężczyzna pod szklanym kloszem. Podkradła się do okna, niepewna niczym zakochana, i odkryła, że na nią czeka. Kay znalazła się tak blisko niej, że wstrzymała oddech. Starodawny i piękny, zdawał się wieść pod drewnianą powierzchnią sekretne życie. Uchwyciwszy szklaną gałkę na szczycie klosza, uniosła go. Gdy szkło oderwało się od drewnianej podstawki, światła zgasły i wokół Kay zapadła ciemność.

CIĄG DALSZY DOSTĘPNY W PEŁNEJ, PŁATNEJ WERSJI

Spis treści

KSIĘGA I 1

2

KSIĄŻKI TEGO AUTORA

Bez przeszłości 

POLECANE W TEJ KATEGORII

Wzgórze psów Miasto Koniec warty Znalezione nie kradzione