Miłość na odległość. Formy życia w epoce globalnej

Miłość na odległość. Formy życia w epoce globalnej

Autorzy: Ulrich Beck

Wydawnictwo: DW PWN

Kategorie: Historia

Typ: e-book

Formaty: MOBI EPUB

cena od: 25.80 zł

Najnowsza książka najważniejszych współczesnych niemieckich socjologów. Beck i Beck-Gernsheim wracają po sukcesie swojej książki Das ganz normale Chaos der Liebe, która stała się światowym[...]

 

Ulrich Beck – jeden z najbardziej znanych współczesnych socjologów niemieckich, który należy do najczęściej cytowanych przedstawicieli nauk społecznych. Profesor monachijskiego Ludwig-Maximilians-Universitat oraz London School of Economics and Political Science. W Polsce znany z takich prac, jak Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności (2002), Władza i przeciwwładza w epoce globalnej (2005), Europa kosmopolityczna (z Edgarem Grande, 2009), Modernizacja refleksyjna (z Anthony Giddensem i Scottem Lashem, 2009), Społeczeństwo światowego ryzyka (2012), Niemiecka Europa (2013).

 

Elisabeth Beck-Gernsheim – niemiecka psycholog i socjolog, publicystka związana z Friedrich-Alexander-Universitat Erlangen-Nurnberg (FAU). Zajmuje się głównie tematyką rodziny i na ten temat publikuje. Jej najważniejsze prace to: Was kommt nach der Familie? (1998), Wir und die Anderen (2004, 2007), Die Kinderfrage Heute (2006).

Dane oryginału

Ulrich Beck, Elisabeth Beck-Gernsheim

Fernliebe. Lebensformen in globalen Zeitalter

Copyright © Suhrkamp Verlag Berlin 2011

All rights reserved by and controlled through Suhrkamp Verlag Berlin

Projekt okładki Agata Jaworska

Ilustracja na okładce Corbis/FotoChannels + OliOpi/Shutterstock

Wydawca Sylwia Breczko

Redakcja Małgorzata Żakowska

Produkcja Mariola Iwona Keppel

Skład wersji elektronicznej na zlecenie Wydawnictwa Naukowego PWN Michał Nakoneczny / 88em.eu

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo.

Więcej na www.legalnakultura.pl

Polska Izba Książki

Copyright © by Wydawnictwo Naukowe PWN SA

Warszawa 2013

eBook został przygotowany na podstawie wydania papierowego z 2013 r., (wyd. I)

Warszawa 2017

ISBN 978-83-01-19483-3

Wydawnictwo Naukowe PWN SA

02-460 Warszawa, ul. Gottlieba Daimlera 2

tel. 22 69 54 321; faks 22 69 54 228

infolinia 801 33 33 88

e-mail: pwn@pwn.com.pl; reklama@pwn.pl, www.pwn.pl

Spis treści

Wprowadzenie

Rozdział 1. Jak zwykłe rodziny przekształcają się w rodziny światowe

Spojrzenie na literaturę: komedie i tragedie miłości na odległość

Obszar niezbadany

Spojrzenie na rzeczywistość: różnorodność rodzin światowych

Miłość i troska z importu: zglobalizowane służące

Gdy granice globalnej nierówności dzielą światowe rodziny

Nowy wspaniały świat zglobalizowanej ciąży i narodzin

Miłość na odległość dziadków i wnuków

Dlaczego rodziny światowe stawiają na głowie dotychczasowe rozumienie rodziny

Przesłanki obowiązujące dotychczas

Klucz pojęciowy: o definicji „rodzin światowych”

Mówienie o jednej kulturze rodzin światowych to sprzeczność sama w sobie

Rozdział 2. Dwa narody, jedna para: historie o wzajemnym zrozumieniu i nieporozumieniach

Czy „mieszane związki” są inne od pozostałych?

Nie ma czegoś takiego jak „po prostu” para dwunarodowa

Pułapka etniczna

Z jednego świata do innego

Bagaż wspomnień

Przesunięcia władzy

Uprzedzenia, opory, bariery

Obrona przed nieufnymi spojrzeniami

Różnice międzykulturowe: o odczytywaniu kulturowo określonych sygnałów, oczekiwań, norm

Zarzuty miejscowych

Przez żołądek do serca, sercem w żołądek

Efekt zaskoczenia: fenomen zwrotu biograficznego

Wybór partnera jako prowokacja

Fazy związku dwukulturowego

Typowe katalizatory

Uciec i spojrzeć wstecz

Perspektywa ogólna

Rozdział 3. Ile odległości, a ile bliskości zniesie miłość?

O społecznej anatomii miłości na odległość

Od sąsiedztwa do internetowego miejsca spotkań

Miłość bez seksualności

Miłość bez codzienności

Matczyna miłość na odległość

Miłość na odległość i rynek pracy – powinowactwo z wyboru

Miłość, małżeństwo, życiowe szczęście – ponad kulturowymi dystansami

Co tu znaczy miłość?

Związki homoseksualne i heteroseksualne

Małżeństwo polskie kontra amerykańskie

Zuchwali mężczyźni i łatwe dziewczyny

Miłość, małżeństwo, szczęście w życiu: różne modele

Ślub – dzieci – być może miłość

Miłość – ślub – dzieci

Miłość – ślub – być może dzieci – być może rozwód

Miłość – być może dziecko – być może ślub – być może rozwód – być może znowu miłość – być może znowu dziecko

Pragmatyczny ślub – dzieci – może miłość

Rodziny światowe oznaczają nierównoczesność splecionych ze sobą światów miłości

Rozdział 4. Światowy rynek, światowe religie, światowe ryzyko, światowe rodziny – jak powstają globalne wspólnoty losu

Turystyka transplantacyjna: jak organy biednych tego świata dostają się do ciał bogatych

Rynek światowy jako władza kapitału

Praca najemna: miejsca pracy wywędrowują do regionów biedy

Konkurencja religii światowych o prawdę

Zmiana klimatu jako egzystencjalne uwikłanie ludzkości

Wspólnoty ryzyka jako wspólnoty losu

Kosmopolityzacja jako codzienność

Rozdział 5. Migrantki matrymonialne: sen o lepszym życiu

Pragnienia migracji kontra bariery dla migracji

Migracja matrymonialna: skąd to paradoksalne połączenie dwóch oddzielnych sfer życia

Gwałtowny przyrost dążeń migracyjnych

Zaostrzenie praw migracyjnych

W poszukiwaniu dróg emigracji

Wirtuozi granicy

Opcja małżeństwa

Opcja podstawowa: komercyjne formy pośrednictwa małżeńskiego

Rolnik szuka żony: wycieczki na poszukiwanie żony i kampanie reklamowe

Z Indii do Stanów Zjednoczonych: przez ogłoszenia matrymonialne i internet

Migracja łańcuchowa: migranci stają się pośrednikami matrymonialnymi

Opcja specjalna: pośrednictwo poprzez transnarodowe sieci rodzinne

Konkluzja

Historie nieszczęśliwe: migrantki matrymonialne jako ofiary

Od nadziei do nieszczęścia

Ogólnie podejrzani

Jednostronność

Jedna i druga połówka

Jeszcze więcej historii nieszczęścia: migrantki małżeńskie jako sprawczynie

Miłość romantyczna

Kulturowa logika pożądania

Perspektywa ogólna: jaka przyszłość?

Rozdział 6. Migrujące pomoce domowe: miłość matczyna z oddali

Nowa – kobieca – migracja pracownicza

Różnica dobrobytu i polityczne przełomy

Podział pracy w sferze prywatnej

Trudne sytuacje i strategie przeżycia

Starzejące się społeczeństwo

Gra o sumie dodatniej

W szarej strefie prawa: sytuacja migrantek w kraju przybycia

Świadoma tolerancja i pakt milczenia

Luki w systemie opieki i globalne łańcuchy opieki: jak zmieniają się rodziny w ojczyźnie migrantek

Wcale niemała mniejszość

Nowe środki komunikacji

Globalna hierarchia opieki

Miłość matczyna i inne uczucia

Zazdrość

Oddelegowana miłość albo globalny przeszczep serca

Zarzuty i kontrargumenty

Drenaż opieki

Globalna hierarchia zamiast globalnej sprawiedliwości

Rozdział 7. Czy męskość słabnie? Dlaczego w rodzinach światowych wygrywają kobiety

Skąd i dokąd?

Kobiety zachodnie w hierarchii rodziny rozszerzonej

Nie-zachodnie żony: więcej autonomii na Zachodzie

Strategie wyboru partnera

Modele porównawcze w głowie

Szczęście czy nieszczęście – jak je mierzyć?

Dygresja

Szanse globalizacji – rodziny światowe jako transnarodowe przedsiębiorstwa

Przedsiębiorstwa-rodziny światowe jako wyraz bogactwa i odpowiedź na ubóstwo

Rodziny bliskie i jednonarodowe nie mają monopolu na nowoczesność

Rozdział czy stapianie się rodziny z gospodarką?

Czy sieci krewniacze są anachroniczne?

Stosunek jednostki, rodziny i państwa

Kto broni wartości rodziny?

Kwestia lojalności

Co spaja rodziny światowe?

Przywiązanie jednostek do przedsiębiorstwa rodzinnego

Ojcowie to szefowie

Formy dyscyplinowania

Przekazy pieniężne do ojczyzny

Stosunek do demokracji

Rozdział 8. Moją matką była hiszpańska komórka jajowa: o turystyce „za dzieckiem” i globalnych rodzinach patchworkowych

Pragnienie dziecka i technologia medyczna

Turystyka medyczna i turystyka „za dzieckiem”

Dyskusja etyczna bez konsensusu

Luki normatywne

Tempo rozwoju

Coraz więcej modeli życia

Dziecko-towar

Indie – globalna metropolia macierzyństwa zastępczego

Legalne, nielegalne, translegalne

Środki budowania zaufania albo retoryka pozytywna

Kto ma słuszność?

Chcemy pomóc

Każdy wygrywa

Globalna rodzina patchworkowa

Ryzyko uczuć macierzyńskich

Fantazje dzieci o pochodzeniu, fantazje rodziców o wybawieniu

Pragnienia rodziców kontra prawa dzieci

Pytanie o pochodzenie w warunkach międzynarodowego „przemysłu ciążowego”

Spojrzenie w przyszłość

Rozdział 9. Razem, ale osobno: model rodzin światowych

Wykluczony Inny staje się częścią naszego życia

Komunikacja zachodzi ponad granicami

Globalne nierówności zyskują imiona i twarze

Kraje jako osoby

Granice solidarności

Siła obrazów obcego

Nie wszędzie sięga prawo narodowe

Podejrzanie zaślubieni

Jak zatrzymanie rekrutacji „gastarbeiterów” stworzyło rodziny niemiecko-tureckie

Globalny chaos rozwodu

Wasze rodziny, nasze rodziny: religijna wojna o „dobrą rodzinę”

Rozdział 10. Jak bardzo otwarte na świat są rodziny światowe?

Sprzeczności rodzin światowych określają ich samorozumienie

Z czego składają się rodziny światowe? Z niespodzianek!

Czy rodziny światowe są postmodernistyczne i pozbawione pamięci?

Rozdwojona pamięć

Dzieci ludzkie

Powrót z przyszłości: dwie komisje do spraw miłości

Bibliografia

Przypisy

Wprowadzenie

W maju 2011 roku gazety doniosły o rozstaniu pochodzącego z Ukrainy, mieszkającego w Hamburgu boksera Władimira Kliczko (trzydzieści pięć lat, sto dziewięćdziesiąt osiem cm wzrostu, sto dziesięć kg wagi) z żyjącą w Los Angeles aktorką Hayden Panettiere (dwadzieścia jeden lat, sto pięćdziesiąt pięć cm wzrostu i pięćdziesiąt kg wagi). Według cytowanej przez jedną z gazet aktorki powodem rozstania nie były różnice wieku i postury: „Gdy miłość dzieli tak wielki dystans geograficzny, jest naprawdę bardzo, bardzo trudno”. W tej samej gazecie Ingolf Gillmann w tekście zatytułowanym Porażka krytykował ją za to, że powołała się na „związek na odległość jako przyczynę końca miłości”: „Ludzie kochani, jeśli sądzicie, że związek na odległość jest trudny, to jak chcielibyście przetrwać wiele lat codziennej walki na krótki dystans?!”.

Kilka dni wcześniej strony gospodarcze największych gazet świata informowały, że Microsoft zakupił międzynarodowego dostawcę telefonii internetowej Skype za osiem i pół miliarda dolarów (pięć miliardów dziewięćset milionów euro) w gotówce. „Microsoft zamierza całkowicie powiązać Skype’a ze swymi dotychczasowymi produktami […]. Za pomocą Skype’a użytkownicy mogą rozmawiać za darmo przez telefon, również z przekazem wideo […]. Usługa ta, według własnych danych firmy, ma ponad sześćset sześćdziesiąt milionów zarejestrowanych użytkowników”, pisała „Frankfurter Allgemeine Zeitung” z 10 maja 2011 roku.

Firma Microsoft zdaje się wierzyć w przyszłość miłości na odległość – był to w końcu najdroższy zakup w jej historii. Miłość na odległość w różnych jej formach to również temat tej książki. W pracy Das ganz normale Chaos der Liebe [Całkiem zwyczajny chaos miłości] (1990) pokazaliśmy, jak indywidualizacja w połączeniu z romantyczną ideą miłości absolutnej rozsadziły tradycyjne formy współżycia. Klasyczny model rodziny złożonej z mężczyzny, kobiety i jednego bądź kilkorga ich dzieci został zrelatywizowany przez wielość nowych form bycia razem. Męża coraz częściej zastępuje partner przejściowy, jest więcej samotnych matek lub ojców, w efekcie kolejnych małżeństw i rozwodów wykształciły się rodziny patchworkowe, tzn. nowe odmiany rodzin dużych itd. W naszej nowej książce otwieramy horyzont na globalny chaos miłości, ze wszelkiego rodzaju związkami na odległość: parami dwunarodowymi, migrantami zarobkowymi i matrymonialnymi, matkami zastępczymi – a także zwykłymi dramatami związków miłosnych utrzymywanych przez Skype’a.

Dokonujemy analizy tego, co nazywamy „rodzinami światowymi”: związków miłosnych i krewniaczych między ludźmi żyjącymi w różnych krajach, a nawet na różnych kontynentach, względnie pochodzącymi z różnych krajów czy kontynentów. Takie związki mogą przyjmować rozmaite formy i powstawać z najróżniejszych powodów. Wszystkie odmiany rodzin światowych mają jedną cechę wspólną: stanowią miejsce, w którym dosłownie ucieleśniają się różnice zglobalizowanego świata. Światowe społeczeństwo wprowadza do światowych rodzin sprzeczne rzeczy naraz: niepokój, zaburzenie, zaskoczenie, pożądanie, radość, załamanie i nienawiść. Żyjemy w świecie, w którym ten ukochany jest często daleko, a ktoś daleki nierzadko bywa tym najbliższym.

Co najważniejsze: rodziny światowe, po pierwsze, różnią się od typowej, przez długi czas dominującej (zwłaszcza w Europie) rodziny jednonarodowej, która składała się z osób mówiących tym samym językiem, posiadających taki sam paszport, zakorzenionych w tym samym kraju i mieszkających pod jednym dachem. Są one zarazem czymś innym i czymś więcej niż rodziny wielokulturowe, oczywiste w krajach imigranckich, jak Stany Zjednoczone czy kraje Ameryki Południowej. Rodziny światowe tworzą nowego typu kombinację bliskości i odległości, a także równości i nierówności przekraczających kraje i kontynenty. Zakochani albo członkowie rodziny, chcąc nie chcąc, muszą się zmierzyć ze światem wewnątrz własnego życia. W rodzinach światowych sprzeczności między Pierwszym a Trzecim Światem nabierają realnych kształtów, zyskują twarze i imiona. W nich ścierają się różnice języków, różnice przeszłości, różnice porządków politycznych i prawnych.

Ale czy kiedy mówimy o rodzinach światowych, nie sięgamy aby po pojęcie, które w obliczu wielości form miłości i życia w krajach zachodnich – par jednopłciowych, rodziców samotnie wychowujących dzieci, rodzin patchworkowych, partnerów przejściowych, życia razem-osobno itd. – już dawno stało się anachroniczne? Tak mogłoby się zdawać zachodniemu obserwatorowi, ale w nie-zachodnich kulturach pojęcie rodziny wciąż zachowuje kluczowe znaczenie. W tym, co nazywamy rodzinami światowymi, ścierają się zatem sprzeczne wartościowania samej rodziny. Przybierają na sile konflikty religijne, dotykające samej esencji dnia codziennego: tego, czym jest rodzina i kto do niej należy, jaka rodzina jest, a jaka być powinna, mówiąc krótko – co składa się na „dobrą rodzinę”.

Wszyscy autorzy uniwersalistycznych teorii społecznych na temat miłości, mówiący o „jednej” intymności w „jednej” nowoczesności – jak Anthony Giddens (2006), Eva Illouz (2011), Niklas Luhmann (2003), a także my sami w książce Das ganz normale Chaos der Liebe (1990) – zapoznają fakt owych konfliktów religijnych. Żadne z nich nie dostrzega, że to, co opisują jako uniwersalizm nowoczesnej miłości i paradoksy jej wolności, obejmuje tylko jeden z możliwych kierunków rozwoju, a mianowicie ten, który wykształcił się w historycznych, kulturowych, politycznych i prawnych warunkach Zachodu. Niespełnione obietnice pogodzenia wolności, równości i miłości zostają w owych konfliktach religijnych o „dobrą rodzinę” zasadniczo zakwestionowane.

Podejście uniwersalistyczne jest również ograniczone do wąskiego wycinka tematycznego: miłości między kobietą a mężczyzną, kobietą a kobietą, mężczyzną a mężczyzną – oraz ewentualnie do ich dziecka. W naszej książce kreślimy za to szeroką perspektywę, obejmując polem widzenia także tematy pominięte w ramach narodowych i uniwersalistycznych – miłość ponad granicami geograficznymi, kulturowymi i politycznymi, migracje matrymonialne, miłość macierzyńską na odległość, turystykę „za dzieckiem” czy globalne rodziny patchworkowe, a zatem całe spektrum tematyczne globalizacji miłości.

Trafne prognozowanie przyszłości tego chaosu relacji w epoce globalnej jest dziś niewykonalne. W kwestii miłości na odległość nie należymy do pesymistów twierdzących, że oznacza ona po prostu koniec miłości, bo w wielu ludzkich wymiarach jej deficytów z zasady nie da się uzupełnić. Wierzymy jednak, że można postawić następujące pytanie: czy możliwe jest, że to, czemu nie podołał cały wielki świat, uda się jakoś w nowych formach rodziny i miłości – to znaczy czy możliwe jest życie razem ponad granicami i pomimo nich?

KSIĄŻKI TEGO AUTORA

Miłość na odległość. Formy życia w epoce globalnej 

POLECANE W TEJ KATEGORII

Piękna i odważna. Ulubiona agentka Churchilla Serce wszystkiego, co istnieje. Nieznana historia Czerwonej Chmury, wodza Siuksów Był sobie król… Do piekła i z powrotem: Europa 1914–1949 Wołyń '43 Romanowowie