Trek.Od marzenia do przygody

Trek.Od marzenia do przygody

Autorzy: Mateusz Waligóra

Wydawnictwo: Agora

Kategorie: Podróżnicze

Typ: e-book

Formaty: MOBI EPUB PDF

Ilość stron: 39

Cena książki papierowej: 392.00 zł

cena od: 26.00 zł

Jeśli marzysz o przeżyciu prawdziwej górskiej przygody, ale nie masz pojęcia, jak się do tego zabrać, ta książka jest dla ciebie.

Dziś nic nie stoi na przeszkodzie aby realizować najśmielsze marzenia podróżnicze. Nawet z małym budżetem można planować wielkie wyprawy.

Granicą jest wyobraźnia. A jednak często odkładamy to latami, nie wiedząc jak zacząć.

Gdzie najlepiej się udać? Skąd wziąć wiarygodne informacje? Jak nie pogubić się w sklepach ze specjalistycznym ekwipunkiem i wybrać te naprawdę potrzebne rzeczy?

Lepiej z biurem podróży, czy na własną rękę? I czy to na pewno bezpieczne?

Mateusz Waligóra połączył życiową pasję z pracą przewodnika wypraw trekkingowych na kilku kontynentach. Przyznaje, że uzależnił się od przygody.

Ostrzega, że nie zawsze jest łatwo, ale gdy nabierzesz doświadczenia, wybierzesz własną ścieżkę - ta książka ci w tym pomoże.

Komu w drogę, temu TREK!

WARSZAWA 2017

Redakcja:

Paweł Sajewicz

Konsultacja merytoryczna:

Paweł Kempa

Korekta:

Sylwia Jastrzębska

Rysunki:

Anna Ziętkiewicz

Zdjęcia:

Mateusz Waligóra

Projekt graficzny okładki:

Ula Pągowska

Projekt graficzny makiety, skład i przygotowanie zdjęć do druku:

Paweł Panczakiewicz/PANCZAKIEWICZ ART.DESIGN – www.panczakiewicz.pl

ul. Czerska 8/10, 00-732 Warszawa

www.wydawnictwoagora.pl

WYDAWNICTWO KSIĄŻKOWE:

DYREKTOR WYDAWNICZY Małgorzata Skowrońska

REDAKTOR NACZELNY Paweł Goźliński

KOORDYNACJA PROJEKTU Katarzyna Kubicka

© copyright by Agora SA 2017

© copyright by Mateusz Waligóra 2017

Wszelkie prawa zastrzeżone

Warszawa 2017

ISBN: 978-83-268-1992-6 (EPUB), 978-83-268-1993-3 (MOBI)

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując ją, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo!

Polska Izba Książki

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej

Spis treści

Dedykacja

Motto

Wstęp

Zamiast definicji

Opowieść #1: WHITEOUT NA HARDANGERVIDDZIE

Przed trekkingiem

DOKĄD NA TREKKING?

Europa

Afryka

Azja

Ameryka Południowa

Ameryka Północna

Australia i Oceania

ŹRÓDŁA INFORMACJI

Mapy

Przewodniki

Internet

PIENIĄDZE

TOWARZYSTWO NA TREKKINGU

Na własną rękę

Z lokalną agencją

Z polską agencją lub przewodnikiem

PRZYGOTOWANIE KONDYCYJNE

JAK I GDZIE KUPOWAĆ EKWIPUNEK

UBEZPIECZENIE

Na co zwrócić szczególną uwagę

Ubezpieczenie na jedną wyprawę

Ubezpieczenie całoroczne

W razie wypadku

BILETY LOTNICZE

DOKUMENTY, WIZY I POZWOLENIA

Musisz je mieć

Możesz je mieć

ZDROWIE W GÓRACH

Szczepienia

Szczepienia obowiązkowe i zalecane

Malaria

Profilaktyka farmakologiczna

Dodatkowa profilaktyka

Choroba wysokogórska

Trekking w górach wysokich

Aklimatyzacja

Ostra choroba górska (AMS)

Wysokogórski obrzęk mózgu (HACE)

Wysokogórski obrzęk płuc (HAPE)

Problemy ze snem

Apteczka i jej zawartość

Opowieść #2: NAJPIĘKNIEJSZE GÓRY ŚWIATA

Na trekkingu

DZIEŃ NA SZLAKU

Zanim wyruszysz

Wybór trasy

Okoliczności towarzyszące wędrówce

Pakowanie i regulacja plecaka

W trakcie marszu

Technika marszu

Przeprawy przez rzeki

Odnajdywanie drogi

Odpoczynki

Odwrót

NAWIGACJA

Urządzenia nawigacyjne

Mapa

Kompas

Nawigacja satelitarna – GPS

Zegarki turystyczne

Nawigowanie

Odległość i czas przejścia

Orientacja mapy

Azymut

Odnalezienie swojej pozycji na mapie

Ochrona mapy i kompasu

Określanie kierunków świata bez wykorzystania kompasu

BEZPIECZEŃSTWO

Niebezpieczeństwa obiektywne

Burze

Mgła

Wilgotność powietrza

Temperatura powietrza

Wiatr

Załamanie pogody

Ciemność

Lawiny

Zwierzęta

Ludzie

Niebezpieczeństwa subiektywne

Brak doświadczenia

Zmęczenie

Problemy zdrowotne i samopoczucie

Ambicja

Wzywanie pomocy

Sygnały ratunkowe

Współpraca ze śmigłowcem

Telefon satelitarny

Nadajnik satelitarny SPOT

BIWAKOWANIE

Noclegi w schroniskach

Biwakowanie w namiocie

Wybór miejsca na biwak

Rozstawianie namiotu

Nocleg

Zwijanie obozu

JEDZENIE I GOTOWANIE

Jedzenie

Co jeść?

Śniadanie

Przegryzki w ciągu dnia

Kolacja

Przykładowe posiłki w trakcie trekkingu

Przygotowanie jedzenia

Co i jak pić?

Żywność liofilizowana

Gotowanie

Rodzaje paliw

Nazewnictwo benzyny ekstrakcyjnej w wybranych krajach

Ilość paliwa potrzebna na trekking

Jak gotować bezpiecznie?

Zmywanie

HIGIENA

Jak się myć?

Kosmetyczka i jej zawartość

Pranie

ETYKA NA TREKKINGU

Oddziaływanie na środowisko – Leave No Trace

Społeczne i ekonomiczne oddziaływanie trekkingu

Porterzy

Opowieść #3: NAJPIĘKNIEJSZE RZECZY W ŻYCIU SĄ ZA DARMO

Ekwipunek

JAK SIĘ UBRAĆ

Pierwsza warstwa

Bielizna

Bluza stretch

Getry/legginsy

TEKSTYLIA, MATERIAŁY I KOMPONENTY

Druga warstwa

Kurtka fleece (polarowa)

Kurtka softshell

Spodnie softshell

Lekka odzież safari

Trzecia warstwa

Membrany

Kurtka z membraną

Spodnie z membraną

GĘSI PUCH

Sweter puchowy

Sweter syntetyczny

Na głowę, dłonie i nogi

Czapka

Czapka przeciwsłoneczna/kapelusz

Rękawice wewnętrzne

Rękawice zewnętrzne

Chusta buff

Ochraniacze/stuptuty

Na stopy

Buty trekkingowe

Sandały

Skarpety

AKCESORIA

Okulary

Akcesoria podróżne

TRANSPORT EKWIPUNKU

Plecak (biodrak) trekkingowy

Torba typu duffel

BIWAK

Namiot

Śpiwór

Materac

Kuchenka

Naczynia

Uzdatnianie wody

Transport wody

POZOSTAŁY SPRZĘT

Latarka czołowa

Trekkingowa elektrownia

Kije trekkingowe

Rakiety

Raki

Czekan

Podziękowania

Źródła

Przypisy

Mamie i Tacie.

Za dług, którego nigdy nie będę w stanie spłacić

Het mountains are calling and I must go

John Muir

Zawsze dążyłem do tego, by pasja była też moją pracą. I odwrotnie. Prowadzenie trekkingów w Azji, Ameryce Południowej i Afryce pochłonęło mnie w pewnym momencie do tego stopnia, że wracając z jednej wyprawy, zabierałem wcześniej przygotowany plecak i ruszałem na kolejną. Peru, Argentyna, Tanzania oraz Nepal – każdy z tych krajów to prawdziwe górskie sanktuarium. Góry mnie wzywały – musiałem więc iść. Nie zawsze było łatwo, bo trekkingi – szczególnie te wysokogórskie – stawiają twarde warunki: marzłem, padałem z wyczerpania, czułem głód i tęsknotę za bezpiecznym domem. Czasem powtarzałem nawet, że to już ostatni raz – nigdy więcej nie ruszę na szlak. Himalaista Piotr Morawski pisał w jednym ze swoich felietonów: „Na początku twoje życie toczy się normalnie, czasem przerywasz je wyprawami; potem twoje wyprawy toczą się normalnie i czasem przerywasz je życiem”. Uzależniłem się od przygody. Trekkingowe marzenia zacząłem zamieniać w plany, a stąd była już krótka droga do ich realizacji.

Jeśli ty także marzysz o przeżyciu fantastycznej górskiej przygody, ale nie masz pojęcia, jak się do tego wszystkiego zabrać, ta książka jest dla ciebie. Napisałem ją w formie poradnika – znajdziesz tu zatem mnóstwo wskazówek, które ułatwią przygotowanie do trekkingu. Nie pozwolą ci się też zgubić – zarówno pośród gęstwiny górskich szlaków, jak i sklepowych półek outdoorowego fast fashion. Korzystaj z niej z głową, nie wszystkie zawarte tu patenty i triki sprawdzają się idealnie w każdym przypadku. Gdy nabierzesz już doświadczenia, wybierz własną ścieżkę – ta książka ci w tym pomoże. Komu w drogę, temu TREK!

W tej książce, chociaż jest ona poradnikiem i zawiera olbrzymią liczbę informacji praktycznych, nie znajdziesz definicji trekkingu. Może nim być bowiem zarówno weekendowa wycieczka w Beskidy, jak i półroczna przeprawa kultowym amerykańskim szlakiem Pacific Crest Trail. Większość doświadczeń opisanych w TREKU zdobyłem w trakcie wielodniowych wędrówek z plecakiem przez góry Azji, Afryki oraz Ameryki Południowej. Znajdziesz tu też opowieści z wędrówki na rakietach śnieżnych przez jeden z największych płaskowyżów w Europie czy pieszy trawers położonego na boliwijskim płaskowyżu Altiplano, zabójczo pięknego solniska Salar de Uyuni. Pojęcie trekkingu jest zatem bardzo pojemne, ale niemal zawsze związane z marszem w górskim terenie. Jedna rzecz zasługuje jednak na wyraźne podkreślenie: tam, gdzie w grę wchodzi użycie liny, uprzęży i sprzętu asekuracyjnego, tam zaczyna się już zupełnie nowa przygoda – wspinaczka, która nie jest przedmiotem tej książki. Choć jak pokazuje doświadczenie moje i innych – góry uzależniają jak narkotyk, a setki kilometrów przemierzane w poziomie prędzej czy później zamienią się w dziesiątki metrów pokonywanych w pionie.

Mieszkańcy Wyspy Wielkanocnej w przededniu zagłady zamiast budować łodzie i szukać ratunku, stawiali posągi.

Za pięć miliardów lat Słońce wypali Ziemię.

Jeśli do tej pory nie zginiemy – jak będziemy się ratować? Dokąd uciekniemy? I czym?

Czy wybierając rozwój technologiczny, zwiększamy swoje szanse na przetrwanie? Czy w dłuższej perspektywie stabilizacja oznacza po prostu pewną śmierć?[1]

Andrzej Muszyński w Południu prowokuje tak żywo, jakby siedział ze mną przy stole. Przez następne godziny, aż do późnej nocy, tkwimy gdzieś pośrodku dżungli w Gabonie, gubimy się na Atakamie, a na dokładkę obrywamy rykoszetem arabskiej rewolucji. Z każdą kartką jest coraz bardziej gorąco, lepko i wilgotno. To zupełnie inaczej niż tutaj – na północy. Ostatni łyk herbaty i wrzucam gorącą butelkę do śpiwora. Gaszę czołówkę, wsłuchując się w ciemność. Wiatr ryczy, jakby chciał mi dać do zrozumienia, kto w tej grze rozdaje karty. Nie musi, spasowałem już nad ranem. Drewniane ściany niewielkiej norweskiej chaty, do której dotarłem po czterech dniach wyczerpującego marszu, skrzypią przerażająco, gdy leżąc na piętrowym łóżku nie po raz pierwszy w życiu zastanawiam się, co ja tutaj robię – sam, pośrodku największego w Europie płaskowyżu górskiego, którego już sama nazwa potrafi połamać język, a szalejący na zewnątrz huragan chce złamać też ducha. Jak mam się ratować? Dokąd uciec? I czym? Zasypiam ze zmęczenia.

Whiteout

Ranek następnego dnia nie przynosi odpowiedzi. Zerkam przez na wpół zamrożone okno, ale mój błędnik zaczyna wariować. Na Hardangerviddzie zapanował whiteout. Wkładam grubą puchową kurtkę, podwójne buty – polarne sorele, które zapewniają komfort w temperaturze spadającej do –74 stopni Celsjusza – i z niemałymi problemami wychodzę na zewnątrz. Niesiony wiatrem śnieg sprawia, że horyzont nie istnieje. A przynajmniej nie ma go tu i teraz. Po kilkunastu metrach w głębokiej zaspie odwracam się i nie jestem w stanie dostrzec absolutnie niczego. Zero cieni, zero kontrastów, zero kształtów. Żadnych punktów odniesienia. Stawiam niepewnie kolejne kroki, jakbym poruszał się wewnątrz olbrzymiej piłeczki pingpongowej, i z ulgą wracam do drzwi chaty położonej nieopodal zamkniętego zimą schroniska Sandhaug. Otrzepując się ze śniegu, wrzucam do niewielkiego piecyka dwa kawałki drewna, by się ogrzać i przygotować śniadanie. Ten dzień będzie wyglądał tak samo jak wczoraj – jedzenie i czekanie na poprawę pogody. Gdzieś w głowie pojawia się myśl, by z kolejnymi stronami jedynej książki, którą zabrałem, uciec na gorące Południe, ale w drobne drzazgi rozbija ją dźwięk otwieranych drzwi.

– O matko! Nawet nie wiesz, jak się cieszę, że cię widzę, to jakieś piekło! Gdyby nie GPS, nigdy bym tu nie trafił! Moje palce! Cholerny whiteout!

– Siadaj, zrobię więcej herbaty, zaraz się rozgrzejesz – mówię, dorzucając nieco drewna do kozy i całą masę śniegu do wielkiego gara.

– Jak masz na imię?

– Bjørn! Jestem z Oslo, a ty?

– Mateusz, przyjechałem z Polski – odpowiadam, dokładając jeszcze więcej śniegu.

Palone w piecu drewno wydaje przyjemny trzask, gdy Bjørn kończy wypakowywać sprzęt ze swoich polarnych sanek. Obserwuję ukradkiem jego ruchy – powolne i niezwykle dokładne, niemal pedantyczne. Prócz sympatycznego uśmiechu – ledwie widocznego spod nieokiełznanej brody – w chacie zawitało coś, czego tak bardzo potrzebuję: poczucie bezpieczeństwa i wspólnoty. Chcąc nie chcąc, dzielimy teraz ten sam los.

– Szesnaście godzin – tyle udało mi się wytrzymać w tej zamieci, leżąc w namiocie. Gdy wiatr wyrwał mi odciągi z tropiku i połamał stelaż, uznałem, że czas uciekać. Nie chcę być drugim Amundsenem! – mówi Bjørn i rozwiesza swój zniszczony namiot pod sufitem, gdy woda na piecu puszcza pierwsze bąbelki.

Dokładnie sto dwadzieścia lat temu Roald Amundsen wraz ze swoim bratem Leonem cudem uniknęli śmierci, trawersując płaskowyż na nartach. Zagubieni w zamieci, spędzili noc w naprędce wykopanych śnieżnych jamach. Intensywnie padający śnieg niemalże pogrzebał ich żywcem. Po latach pierwszy zdobywca bieguna południowego wspominał, że wyprawa na Hardangerviddę była tak uciążliwa i niebezpieczna jak każdy z jego kolejnych wyjazdów i niemal zakończyła karierę, która na dobre się jeszcze nie rozpoczęła. Park Narodowy Hardangervidda leżący w południowej części Norwegii stanowi jedno z najbardziej odludnych miejsc w Europie. Panujące tu surowe warunki do złudzenia przypominają te, które występują w Arktyce. Może właśnie z tego powodu do wypraw polarnych przygotowywali się tu też Nansen, Scott i Shackleton?

Popijamy kolejne łyki obficie słodzonej herbaty, przegryzając przy tym liofilizowane jabłka.

– Skąd wyruszyłeś? – pyta Bjørn, układając swoje przemoczone buty obok pieca.

– Z Finse.

– Na tym? – dziwi się, wskazując na leżące w kącie rakiety śnieżne. – Nieźle! Nie chciałeś używać nart?

Bjørnowi, podobnie jak wszystkim Norwegom, rakiety śnieżne wydają się całkowitym dziwactwem. Owszem – można je wykorzystać do chodzenia wokół domu, gdy trzeba odśnieżyć ścieżkę, ale na wyprawy? Nigdy! W kraju, w którym narty przedstawiano na naskalnych malowidłach datowanych na pięć tysięcy lat wstecz, taki pomysł nie mógł się spotkać ze zrozumieniem.

Dla mnie tymczasem wybór był oczywisty – przed rozpoczęciem wyprawy nie miałem ani nart, ani rakiet śnieżnych. Nie potrafiłem ich też obsłużyć tego dnia, gdy tuż po przebudzeniu podjąłem decyzję o ruszeniu na północ. Nie miało to jednak najmniejszego znaczenia, a już na pewno nie mogło mnie powstrzymać przed realizacją kolejnej przygody na pustkowiu. Posługiwanie się rakietami śnieżnymi nie wymaga żadnej wprawy. Są wprawdzie wolniejsze od nart, ale gdy unikasz pośpiechu, ten fakt schodzi na odległy plan.

Granice? Nigdy żadnej nie widziałem

Kolejne godziny spędzamy, rozmawiając o przebiegu ostatnich dni. Wyjmuję na stół mapę i wskazuję palcem na Finse, niewielką miejscowość położoną w północnej części płaskowyżu. To stamtąd wyruszyłem cztery dni wcześniej, zaopatrzony w duże ilości zimowego ekwipunku ciągniętego na polarnych sankach, popularnie nazywanych pulkami. Miałem ze sobą śnieżną łopatę, wentyl bezpieczeństwa w postaci satelitarnego nadajnika SPOT oraz notes z zapisanymi słowami norweskiego podróżnika Thora Heyerdhala: „Granice? Nigdy żadnej nie widziałem, ale słyszałem, że istnieją w umysłach niektórych ludzi”. Budujące, szczególnie wówczas gdy samotnie stawiasz pierwsze arktyczne kroki. Zainspirowany historią sir Ernesta Shackletona, który wraz z załogą statku Endurance sto lat wcześniej stoczył heroiczną walkę o życie w Antarktyce, postawiłem przed sobą jasny cel – przejść Hardangerviddę, niemal sto czterdzieści kilometrów marszu. W trakcie krótkiego lata Harda, jak popularnie nazywa się płaskowyż, to kraina jezior i potężnych przestrzeni poprzecinanych grzbietami niewysokich gór. W okowach zimy miejsce to traci swój urokliwy charakter i zamienia się w oślepiającą pustkę.

Każdy z tych czterech dni był lekcją pokory i próbą zdobycia nowych doświadczeń. Sztywna od mrozu broda, grzęznące w śniegu pulki czy przenikliwy wiatr zdawały się bardzo niską ceną za możliwość przeżywania samotności pośród czystego jak kryształ powietrza tego unikalnego miejsca. Biwak w temperaturze spadającej do –25 stopni Celsjusza? „Trudności są niczym więcej jak rzeczami, które trzeba przetrwać” – mawiał Shackleton.

Przygoda jest zawsze wynikiem złego planowania

Bjørn wyruszył z przeciwnego kierunku – z miasteczka Haukeliseter, stanowiącego południową furtkę Hardangerviddy. To tam chciałbym dotrzeć, ale warunki, które panują za oknem, nie pozostawiają złudzeń. Huragan trwa w najlepsze, a widoczność nie poprawiła się ani o centymetr. Ciepło niewielkiego piecyka pozwala nam na ogrzanie siebie i wysuszenie ekwipunku. Norweskie stowarzyszenie turystyczne bardzo dba o schroniska licznie występujące na płaskowyżu. Nawet jeśli większość z nich w ciągu długiej i surowej zimy jest zamknięta, szukający guza wędrowiec nie zostanie na lodzie. Działają tu bowiem niewielkie chatki otwarte przez cały rok, a w nich znajdują się zapasy drewna i gazu, a nawet jedzenia – tak jak w tej, w której siedzimy razem z Bjørnem, gdy słońce kryje się za wyimaginowanym horyzontem. Schroniska mogą dawać złudne poczucie bezpieczeństwa, jednak wyprawiając się na Hadangervidda, trzeba być samowystarczalnym. Rozległy teren pozbawiony charakterystycznych punktów orientacyjnych, przenikliwe zimno i gwałtownie załamująca się pogoda wybaczają błędy – ale tylko te najmniejsze. W 2007 roku dwóch szkockich narciarzy zamarzło, gdy w trakcie wyprawy zaskoczyła ich potężna śnieżyca. Cztery lata później podobny los spotkał czwórkę Niemców. „Przygoda jest zawsze wynikiem złego planowania” – stwierdził Roald Amundsen po swojej wyprawie na Hardangerviddę.

Ernest

Jest już późno, gdy po skromnej kolacji złożonej z kilku kawałków suszonej wołowiny, którą przywiozłem z Polski, Bjørn zasypia w swoim śpiworze. Wydaje się spokojny – ma spory zapas czasu, który pozwala mu cierpliwe czekać. Gdy tylko pogoda się poprawi, Norweg wyruszy w kierunku najstarszego na Hardangerviddzie schroniska – Krækkja. Wpatrując się w skaczące języki ognia, pozwalam myślom na ucieczkę do odległego domu, gdzie czeka na mnie rodzina. Za niespełna dwa miesiące narodzi się mój drugi syn, a ja nadal nie wiem, jakie imię chciałbym mu nadać. Wiatr gwiżdże ponuro, gdy przy płomieniu niewielkiej świecy wracam do lektury Południa. Może ten Muszyński ma rację? Może to prawda, że w dłuższej perspektywie stabilizacja oznacza po prostu pewną śmierć? Muszę się stąd ruszyć. Najlepiej jutro.

Po kolejnym dniu oczekiwania nad Hardangerviddę nareszcie nadciąga wyż. Nie to, żeby pogoda nagle poprawiła się o sto osiemdziesiąt stopni, ale widoczność sięgająca trzydziestu metrów pozwala na opuszczenie bezpiecznej chaty. Początkowo rozważam jeszcze marsz w stronę Haukeliseter, ale każde kolejne załamanie pogody uniemożliwi mi osiągnięcie celu. Śnieg przyjemnie chrzęści pod rakietami, gdy przez następny tydzień wędrówki pośród zamarzniętych jezior i otwartych przestrzeni docieram ponownie do Finse. Miasteczko już chyba na zawsze pozostanie stolicą mojego północnego świata. Mojej prywatnej Ultima Thule, do której będę wracał niejeden raz, odnajdując tam wszystko, czego brakuje mi na co dzień – spokój i równowagę.

Gdy tylko w telefonie pojawiają się pierwsze kropeczki oznaczające zasięg sieci, telefonuję do żony: „A może nazwiemy go Ernest?”.

[...]

Przypisy

[1] Andrzej Muszyński, Południe, Wydawnictwo Czarne 2013.

KSIĄŻKI TEGO AUTORA

Trek.Od marzenia do przygody 

POLECANE W TEJ KATEGORII

Wspinaczka