Rumunia oraz Mołdawia. Mozaika w żywych kolorach. Wydanie 5

Rumunia oraz Mołdawia. Mozaika w żywych kolorach. Wydanie 5

Autorzy: praca zbiorowa

Wydawnictwo: Bezdroża

Kategorie: Podróżnicze

Typ: e-book

Formaty: PDF

Ilość stron: 632

Cena książki papierowej: 52.90 zł

cena od: 42.32 zł

Rumunia to barwna mozaika kultur, tradycji i narodowości, wciąż jeszcze nie dość odkryta. Różnorodność atrakcji turystycznych przyprawia tu o zawrót głowy: zamki Włada Palownika, kolorowe bukowińskie klasztory, warowne kościoły saskie, orientalne zabytki Dobrudży, polskie wsie na Bukowinie i czeskie w Banacie, secesyjne pałace Oradei i ocalałe od zagłady zabytki Bukaresztu... Niezwykłym dziełom rąk ludzkich towarzyszą cuda natury - dzikie i piękne góry, krasowe wąwozy, wulkany błotne i Delta Dunaju, w której można zobaczyć... pelikany.

Warto odwiedzić także niewielką, ale gościnną, winem płynącą Mołdawię - chyba ostatnią białą plamę na turystycznej mapie Europy.

Lubisz podróżować samodzielnie, chcesz poznać historię, kulturę i przyrodę odwiedzanych regionów i krajów? Seria Bezdroża Classic powstała z myślą o Tobie. Informacje praktyczne pomogą Ci zaplanować wyjazd i ułatwią zwiedzanie, a przejrzyste opisy i ciekawostki zapewnią ciekawą lekturę, nie tylko podczas podróży!

10 ZASAD

ODPOWIEDZIALNEGO PODRÓŻOWANIA

PODRÓŻUJ ODPOWIEDZIALNIE – DBAJ O ŚRODOWISKO

I DZIEDZICTWO KULTUROWE KRAJÓW I REGIONÓW, KTÓRE ZWIEDZASZ

1

Zaplanuj swoją podróż

i przygotuj się do niej.

3 Kupuj lokalne

produkty i pamiątki.

2

Naucz się choćby kilku słów i zwrotów

w języku kraju czy regionu, który odwiedzasz.

4

Korzystaj z usług miejscowych

ludzi, tak by jak najwięcej

Twoich wydatków wspierało

6

lokalną gospodarkę.

Szanuj mieszkańców, ich kulturę

i tradycje, staraj się nie zwracać

na siebie uwagi strojem

5 Kosztuj miejscowej kuchni,

i zachowaniem zupełnie

kupuj sezonowe produkty

odmiennym od miejscowych

spożywcze na targach

zwyczajów, proś o zgodę, gdy

i jarmarkach.

chcesz zrobić komuś zdjęcie.

8

Dbaj o dziedzictwo kulturowe, nie zostawiaj po

7

sobie śladu, zwiedzając obiekty zabytkowe

i stanowiska archeologiczne.

Nie zostawiaj po sobie śmieci,

szczególnie w miejscach cennych

przyrodniczo i parkach narodowych.

9

Korzystaj z ekologicznych

środków transportu

i komunikacji publicznej.

10

Podróżuj aktywnie i poznawczo !

Propagując zasady odpowiedzialnego podróżowania, Wydawnictwo Bezdroża popularyzuje przyjazne

środowisku formy turystyki, które przyczyniają się do aktywnej ochrony dziedzictwa przyrodniczego

• Kup książkę

• Księgarnia internetowa

i kulturowego, wspierają rdzennych mieszkańców regionów i krajów oraz uwrażliwiają turystów na

lokalne tradycje i ochronę środowiska naturalnego.

• Poleć książkę

• Lubię to!

Oprac. Dominika Zaręba, Wydawnictwo Bezdroża

Nasza społeczność

Rysunki i oprac. graficzne: Joanna Nowak

• Oceń książkę

10 ZASAD

ODPOWIEDZIALNEGO PODRÓŻOWANIA

PODRÓŻUJ ODPOWIEDZIALNIE – DBAJ O ŚRODOWISKO

Rumunia

I DZIEDZICTWO KULTUROWE KRAJÓW I REGIONÓW, KTÓRE ZWIEDZASZ

oraz Mołdawia

1

Mozaika

Zaplanuj swoją podróż

i przygotuj się do niej.

3 Kupuj lokalne

w żywych kolorach

produkty i pamiątki.

2

Naucz się choćby kilku słów i zwrotów

w języku kraju czy regionu, który odwiedzasz.

4

Korzystaj z usług miejscowych

ludzi, tak by jak najwięcej

Twoich wydatków wspierało

6

lokalną gospodarkę.

Szanuj mieszkańców, ich kulturę

i tradycje, staraj się nie zwracać

na siebie uwagi strojem

5 Kosztuj miejscowej kuchni,

i zachowaniem zupełnie

kupuj sezonowe produkty

odmiennym od miejscowych

spożywcze na targach

zwyczajów, proś o zgodę, gdy

i jarmarkach.

chcesz zrobić komuś zdjęcie.

8

ck.com

Dbaj o dziedzictwo kulturowe, nie zostawiaj po

7

ttersto

sobie śladu, zwiedzając obiekty zabytkowe

os | Shu

i stanowiska archeologiczne.

Nie zostawiaj po sobie śmieci,

aspar Jan

szczególnie w miejscach cennych



przyrodniczo i parkach narodowych.

(. .) Są tam: baśniowa Wołoszczyzna, niedająca się z niczym porównać skalista Transylwania oraz Mołdawia, kraj Stefana 9

Wielkiego, ozłocony cerkwiami i monasterami, których czas Korzystaj z ekologicznych

nigdy nie zetrze. (. .)

środków transportu

i komunikacji publicznej.

Miodrag Bulatović, Kochanek śmierci

10

Z geograficznego, historycznego i duchowego punktu

widzenia Rumunia jest małą Europą, gdzie bogactwo form

Podróżuj aktywnie i poznawczo !

geograficznych oraz niemal wszystkie kultury i wyznania

stworzyły jedną przestrzeń rozciągającą się pomiędzy Kar-patami, Dunajem i brzegiem czarnomorskim. (. .)

Propagując zasady odpowiedzialnego podróżowania, Wydawnictwo Bezdroża popularyzuje przyjazne środowisku formy turystyki, które przyczyniają się do aktywnej ochrony dziedzictwa przyrodniczego Wypowiedź rumuńskiego Ministra Kultury i Wyznań,

i kulturowego, wspierają rdzennych mieszkańców regionów i krajów oraz uwrażliwiają turystów na Razvana Theodorescu

lokalne tradycje i ochronę środowiska naturalnego.

Oprac. Dominika Zaręba, Wydawnictwo Bezdroża

Rysunki i oprac. graficzne: Joanna Nowak

Kup książkę

Poleć książkę

Niezbędnik turysty

zawsze pod ręką

Polskie placówki

Ważne telefony

Turystyczny savoir-vivre

dyplomatyczne

Rumunia

Ô Warto powstrzymywać się od

Ambasada RP w Rumunii,

Policja: 955

poruszania drażliwych tema-

Bukareszt, Aleea Alexandru 23;

Straż pożarna: 981

tów historyczno-politycznych

( +40 21 3082200, Wydział

Pogotowie: 96

(np. „przypominania” Rumu-

Konsularny: ( +40 21 3082246;

Uniwersalny numer alarmowy:

nom, że Transylwania czy Kri-

@ www.bukareszt.msz.gov.pl

112

szana były przez tysiąc lat czę-

Ambasada RP

ścią Królestwa Węgier).

w Republice Mołdawii,

Mołdawia

Ô W przypadku rozmów z Moł-

Kiszyniów, Str. Plămădeală 3,

Policja: 902

dawianami należy unikać suge-

( +373 22 238551–52,

Straż pożarna: 901

rowania, że Republika Mołdawi

@ www.kiszyniow.polemb.net

Pogotowie: 903

jest – m.in. poprzez wspólnotę

Porada lekarska w nagłych

językową – częścią tzw. Wiel-

wypadkach: 963

kiej Rumunii.

Ô Do cerkwi i kościołów należy

Numery kierunkowe

wchodzić z zakrytymi ramio-

Do Polski: +48

nami, w spodniach lub spód-

Do Rumunii: +40

nicach za kolana. Trzeba też

Do Mołdawii (i Naddniestrza):

wyłączyć telefony komórkowe.

+373

Ô Nie należy fotografować ludzi

bez ich zgody. Często w muze-

Przelicznik walut

ach i obiektach sakralnych

uzupełnij aktualny kurs

zabronione jest robienie zdjęć

Rumunia

(lub zdjęć z fleszem).

1 RON = _____ PLN

1 EUR = _____ RON

1 USD = _____ RON

Mołdawia

Strefa czasowa

1 MLD = _____ PLN

Rumunia i Mołdawia: czas

1 EUR = _____ MLD

letni UTC+2; czas zimowy

1 USD = _____ MLD

UTC+3 (przestawiamy zegarki

Naddniestrze

o jedną godzinę do przodu,

Oznaczenia toalet

1 TR = _____ PLN

np. z godz. 1.00 na 2.00).

Poza standardowymi, także:

1 EUR = _____ TR

Naddniestrze: UTC+3 (przez

F – kobiety ( femei)

1 USD = _____ TR

cały rok)

B – mężczyźni ( barbaţi)

Kup książkę

Poleć książkę

Przepisy drogowe

Przydatne języki

Ô Wjeżdżając na terytorium Rumunii trzeba

Rumunia: rumuński, węgierski (w Banacie,

wykupić winietę.

Kriszanie, Transylwani ), niemiecki (w Tran-

Ô Dozwolone prędkości: 50 km/godz. w tere-

sylwani , w kontakcie ze starszymi osoba-

nie zabudowanym, 90 km/godz. poza tere-

mi), ukraiński (w Marmaroszu i na Bukowinie),

nem zabudowanym, 100 km/godz. na dro-

romani (w kontaktach z Cyganami), angielski

gach dwupasmowych, 130 km/godz. na

i francuski (w kontaktach z młodymi ludźmi)

autostradach.

Mołdawia: rosyjski, ukraiński, angielski (głów-

Ô Dopuszczalne stężenie alkoholu we krwi:

nie wśród młodzieży)

0,0 promila.

Ô Wszystkie wykroczenia drogowe są rygo-

rystycznie karane (łącznie z zatrzymaniem

prawa jazdy). Mandaty można opłacić

wyłącznie na terenie Rumunii i wyłącznie

w lejach.

Przydatne zwroty

1 unu

8 opt

2 doi

9 nouă

3 trei

10 zece

Zagrożenia

4 patru

100 o sută

5 cinci

200 două sute

Ô W dużych miastach: drobna przestępczość.

6 şase

1000 o mie

Ô Na drodze: dziurawa nawierzchnia, źle

7 şapte

oznaczone roboty remontowe, zwierzęta

i dzieci wałęsające lub bawiące się na dro-

Dzień dobry..........Bună ziua (rano Bună dimineaţa)

gach, nieoświetlone furmanki itp., niefraso-

Dobry wieczór ................................................Bună seara bliwi miejscowi kierowcy.

Do widzenia ....................................................La revedere Ô W górach: gwałtowne burze i spadki tem-Dobranoc ..................................................... Noapte bună

peratur, agresywne psy pasterskie, niedź-

Dziękuję..............................................................Mulţumesc wiedzie, żmije.

Nie rozumiem ...................................................Nu înţeleg Gdzie jest …? ........................................... Unde este …?

Ile to kosztuje?...................................................Cât costă?

Pomocy! ....................................................................... Ajutor!

Czy może mi Pan /

Pani pomóc? ...............................Puteţi să mă ajutaţi?

Elektryczność

Ô Rumunia: 230 V, 50 Hz, gniazdka takie jak

w Polsce (typ C i F).

Ô Mołdawia: 240 V, 50 Hz, gniazdka takie jak

w Polsce.

Kup książkę

Poleć książkę

Zobacz koniecznie

.com

itphotososep

2 | D

ster

ma©

Pałac Parlamentu

1 Bukareszt

Stolica Rumunii pełna jest kontrastów, może jednocześnie odpychać, jak i uwodzić nieoczywistym pięknem i ciekawymi zabytkami. Pośród komunistycznej zabudowy, której flagowym przykładem jest gigantyczny Pałac Parlamentu znajdziemy m.in. piękną cerkiew Stavropoleos i orientalny karawanseraj Manuka. Warto odwiedzić też Rumuń-

skie Ateneum, a także kilka ciekawych muzeów z Narodowym Muzeum Historycznym, Narodowym Muzeum Sztuki, Muzeum Rumuńskiego Chłopa i wspaniałym Muzeum Wsi (skansenem) na czele. Więcej zob. s. 131.

2 Nowa Metropolia w Curtea de Argeş

Wspaniała cerkiew klasztorna mona-

steru w Curtea de Argeş została wzniesiona

w latach 1512–17. Łączy ona wszystko to, co

najlepsze w architekturze Wschodu i Zacho-

du: elementy serbskie, tureckie i ormiańskie,

dystynkcję gotyku i bogactwo orientalnej

s.com

arabeski. Świątynia jest jednym z najcen-

niejszych zabytków Wołoszczyzny, przez

epositphoto

stulecia inspirującym działających na zie-

miach rumuńskich mistrzów budowlanych.

gabriela | D

Więcej zob. s. 172.

© i

Kup książkę

Poleć książkę

.com

itphotososep

hin | D

yuk

ivan_var©

Kluż, Bulevardul Eroilor

3 Kluż

Stolica Transylwani , jej główny ośrodek kulturalny i akademicki, najbardziej „węgierskie” miasto Rumuni . Ważne miejsce w jego dziejach zajmują też Sasi. Wśród licznych zabytków na pierwszym miejscu trzeba wymienić imponującą farę św. Michała, której najstarsze części pochodzą z połowy XIV w. Warto zobaczyć także okazały kościół kalwiń-

ski, mieszczący Narodowe Muzeum Sztuki pałac Bánffy, kościół uniwersytecki – pierwszy barokowy kościół Siedmiogrodu, a z budowli nowszych: katedrę prawosławną i kościół

„z Kogutem”. Zmęczeni zabytkami może-

my pospacerować po ogrodzie botanicz-

nym – jednym z najpiękniejszych w Euro-

pie, wręcz wypada natomiast zwiedzić

wspaniały skansen (Park Etnograficzny

Romulus-Vuia). Więcej zob. s. 271.

4 Katedra w Alba Iulia

Rzymskokatolicka katedra św. Michała

w Alba Iulia, wzniesiona w połowie XI I w.,

to jeden z najcenniejszych sakralnych

zabytków Rumuni . Dawną stolicę Księstwa

Siedmiogrodu warto odwiedzić też dla s.com

kilku innych ważnych dla histori Rumunii

zabytków – Pałacu Książęcego, Sali Zjed-

epositphoto

noczenia i monumentalnego Soboru Koro-

nacyjnego, świadka koronacji króla Rumu-

raghicich | D

nii Ferdynanda I (1922). Więcej zob. s. 236.

© d

Kup książkę

Poleć książkę

s.com

epositphoto

echitansorin | D

© r

5 Zamek w Hunedoarze

Castelul Corvinilor jest uważany za najpiękniejszy gotycki zamek w Europie Środkowej. Rezydencja należała do kilku znacznych rodzin węgierskich (Hunyady, Korwin, Bethlen, Apafi, Thököly i in.), obecnie jest własnością rządu Rumuni . Okazała warownia posiada dość skomplikowaną architekturę: główny dziedziniec otacza kilka połączonych ze sobą budowli, m.in. gotycki pałac ze wspaniałą Salą Rycerską, pomieszczenia gospodar-cze i przeznaczone dla służby oraz kaplica z przyległym małym dziedzińcem ze studnią.

Całość założenia obejmują mury flankowane przez kilka bastionów i wież. Nie będą się tu nudzić ani dorośli, ani dzieci, mogące szukać w zakamarkach zamku duchów, księż-

niczek i skarbów. Więcej zob. s. 268.

6 Sybin

Saski Hermannstadt to jedno z najwięk-

szych i najciekawszych miast Siedmiogrodu.

Ośrodek o kilkuwiekowych tradycjach nauko-

wych i kulturalnych. Rozległa, dobrze zacho-

wana starówka kryje kilka obiektów najwyższej

rangi – jak ewangelicki kościół parafialny, Stary

Ratusz czy pałac Brukenthal, mieszczący wspa-

niałą kolekcję malarstwa – a także dziesiątki

innych zabytków, przywołujących średnio-

wieczny krajobraz miejski. Będąc w Sybinie,

obowiązkowo należy zwiedzić jeden z naj-

lia.com

oto

ciekawszych skansenów w Rumunii (i w Euro-

pie) – Muzeum Cywilizacji Ludowej „ASTRA”,

ildcats | F

położone na południowych peryferiach mia-

akaw

© t

sta. Więcej zob. s. 310.

Kup książkę

Poleć książkę

.com

itphotososep

istea | Dicr

em©

7 Ufortyfikowane kościoły

saskie w Transylwanii

Obronne grody kościelne, stanowiące nieraz

prawdziwe minitwierdze otoczone mura-

mi z basztami i kryjące budynki gospodar-

cze, studnię (czasem wykopaną wewnątrz

kościoła), szkołę i pomieszczenia mieszkalne,

były wznoszone w Saksonii Siedmiogrodz-

kiej między XII a XVII w. Wiele z tych unika-

towych budowli zachowało się do dziś. Kil-

ka najwspanialszych doceniono wpisem na

s.com

listę UNESCO. Obowiązkowo należy zobaczyć

warowne kościoły we wsiach Biertan, Prej-

epositphoto

mer, Hărman i Viscri. W przypadku Biertan i Viscri ochroną UNESCO została objęta cała

gabriela | D© i

zabytkowa zabudowa. Warto pamiętać, że

obronnych kościołów jest w Transylwanii

znacznie więcej i że wiele z nich nie ustę-

puje malowniczością wymienionym. By się

o tym przekonać, wystarczy odwiedzić np.

s.com

wsie Şeica Mică, Moşna, Cisnădie, Cisnădio-

ara, Dârjiu, Saschiz, Valea Vi lor czy Homorod.

epositphoto

Więcej zob. s. 307, 256, 294.

alajean | D

© s

Ufortyfikowane kościoły we wsiach Biertan, Saschiz i Viscri

Kup książkę

Poleć książkę

Tecuci

s. 448

BRLAD

ania



Adjud

s. 404

s. 130

at

koniecznie

obacz

FOCŞANI

m

to z

s. 352

a

20 k

Y MIAST

ar

Zobacz

W

Vidr

s. 158

Râmnicu Săr

Transylw

PLAN

s. 334

0

Oneşti

I E

C

N

A

R

V

s. 208

ynn yos gu

Ş

OESZTI

ţ

Comăneşti

. A

an

A

C

Târ Secuiesc

PL

C

o św

U

IU

I

C

C

gu Neam

ó

s. 246–247

Ş

Jezior

Băile Balv

v

Ş I T O

H

O

R

G

Bicaz

Târ

A

NTU

Prejmer

U

I

eni

M

SF GHEORGHE

ÓW

ašo

U

Ă

L

L

Ş

12

U I

H

Ă

ea

ASZ

A

A

Csíksomly

B

Topolic

E

H

cur

Hărman

BR

C

ier Ciuc

uşnad

Bixad

Poiana Br

I

ţa

M

a

G

E C

IE

gheni

U

K

Câr

Racu

Băile T

od

Zărneşti

B

v

Y

C

ea

I T A

R

Y

H

13

nei

Gheor

Feldioar

or

Z

Ó

Lăzar

G

R

ecuiesc

Homor

E68

Râşno

an

G

Topliţa

Br

A



odeni

H

Corund

1

IE

G

geş

Vatra D

BYSTR

Rupea

ta

K

Praid

s. 301, 303

S

E I

dorheiu-S

Făgăr

el

IU

K

O

a

a A

S

R

tea de Ar

Ń

G

ata

Sâmbă de Sus

E

toria

ask

D

Câmpulung Musc

R

Viscri

ta

A

Cur

R

M

Sov

av

I

Saschiz

Vic

G

A

L

U

H

E

I

Albeşti

Sighişoar

de Jos

ţa

O

K

15

U

G

ălâncr

Sâmbă

osa

F

S

Y

M

Câr

Sz Transfogar

IE

Colibiţa

Y

CEA

R

Cris

K

R

Rodna

RMNICU VAL

Ó

eda

s. 326–327

tan

S

Ó

G D

ăveni

s. 284–285

Y

G

ezile

oşna

Porumbacu de Jos

Ń

Bier

R

M

ezoi

Reghin

Liv

Jelna

Teaca

ve

Tălmaciu

Br

Ó

oveneşti

umbr

iilor

I

IA

Dipşa

TRGU MUREŞ

15

D

a

I

inului

G

N

ânc

ârna

Avrig

BIN

U

Herina

N

ezu

D

a

Br

14A

R

YCA

pe T ediaş

Valea V

SY

s. 312–313

T

Hor

Ţ

O Valea V

oş M

ică

iča

Cisnădie

R

umitr

O

Ă

D

Luduş

Cisnădioar

Şar

L

Ighişu Nou

L

P

Tărpiu

BYSTRZ

E

Cristian

Ă

Şeica M

R

G

icula

Copşa M

N

C

N

ţida

16

15

A1

Răşinari

D

ej

Gherla

A

Paltiniş

D

R

Bon

Aiud

Blaj

IN

gu

C

A

Căşeiu

7

Târ Lăpuş

ea ie)

TURD

ybinului

P

1C

1

Sebeş

U

U

s. 272–273

Ă

C

ea S

ădişt

N

ARE



S

e dack

giu

Coplean

KL

A3

dy

ea

A

Câlnic

cur

A

dz

R

Vulcan

N

ur

E

-Orlea

T

I

ier

E79

R

7

ăştie

M

R

olina Gr wier

A

BAIA M

are

óz T

Rimet

E

Or

D (t

s. 238–239

U

C

Şomcuta M

ALBA IULIA

F

66

T

L

1F

E60

ąw

I

Ş

eisângeor

tămărie

W

L

A

Sânmihaiu Almaşului

Str

1

A

Sân

Z

Câmpeni

Abrud

V

66

E

Jibou

E

T

raiana

Izvorul Crişului

I

E79

T

K S

E Simeria

R

E

U

M

ei

R

A

Y

O

H

ad

ţeg

A

Str

Ulpia T

ea

Huedin

Văleni

S

R

Ó

I B

Br

Ha

EVA

AR

ZALĂ

Ciuc

D

aiu

E A

G

7

ensuş

aniei

omoşu

asada

D

reni

D

Sâncr

V L Ă D

Simleu Silv

Gur

HUNEDO

Neg

Bologa

ea

Tăşnad

Buc

oprac. P. Mikulska, A. Styrska

Kup książkę

Poleć książkę

Transylwania

rum. Ardeal, Transilvania;

węg. Erdély;

niem. Siebenbürgen

Siedmiogród – przez ponad tysiąc lat stano‑

™ Alba Iulia (s. 236) – romańska

wiący część Królestwa Węgier – to region

katedra św. Michała

pod każdym względem wyjątkowy. Dla wie‑

™ Biertan (s. 307), Prejmer (s. 256),

lu krajoznawców, historyków sztuki i tury‑

Hărman (s. 256) – najwspanialsze

stów najbardziej atrakcyjna kraina Rumuni .

ufortyfikowane kościoły saskie

Na taką opinię składa się bardzo wiele ele‑

™ Braszów (s. 245) – Czarny Kościół

mentów. Jednym z głównych jest niespoty‑

i dobrze zachowana starówka

kane wręcz nagromadzenie cennych i intry‑

™ Cârţa (s. 323) – ruiny XI I‑wiecznego

gujących zabytków, będących kulturowym

opactwa Cystersów

dziedzictwem zamieszkujących od wieków

™ Densuş (s. 270), Strei (s. 269) –

(mimo wyraźnych przemian demograficz‑

jedne z najstarszych cerkwi

nych w mniejszym stopniu także dziś) te

Siedmiogrodu

tereny Węgrów, Sasów i Szeklerów (nie zapo‑

™ Hunedoara (s. 268) –

minając oczywiście o Rumunach, a także

najpiękniejszy gotycki zamek

innych nacjach tworzących niegdyś mul‑

w Europie Środkowej

tietniczny transylwański tygiel – jak choćby

™ Kluż (s. 271), Sighişoara (s. 300),

Żydach i Ormianach). Transylwania to zatem

Sybin (s. 310) – historyczne miasta;

kraina pięknych miast o imponującej tradycji

świetnie zachowane zabytki

historycznej, saskich i szeklerskich wsi sły‑

starówki

nących z ufortyfikowanych grodów kościel‑

™ Râşnov (s. 253), Câlnic (s. 296),

nych i zabytkowej zabudowy, węgierskich

Rupea (s. 293) – najciekawsze

rezydencji szlacheckich, zamków, warowni

zamki chłopskie

chłopskich, twierdz dackich i innych cieka‑

™ Sebeş (s. 295) – romańsko‑gotycka

wych obiektów – szczodrze rozrzuconych

fara ewangelicka

pośród łagodnych wzgórz regionu. . A dla

™ Valea Grădiştei (s. 292) – twierdze

tych, którzy nad zwiedzanie miast i wsi

dackie

przedkładają wędrówki górskie – świetna

™ Viscri (s. 294) – jedna z najlepiej

baza wypadowa w liczne karpackie pasma,

zachowanych wsi saskich ze

otaczające Wyżynę Transylwańską niemal

wspaniałym kościołem warownym

ze wszystkich stron.

Kup książkę

Poleć książkę

236

Alba Iulia

przez wędrujące plemiona barbarzyńców.

W VI stuleciu w najbliższej okolicy dawne‑

węg. Gyulafehérvár;

go miasta, będącego wówczas jedną stertą

niem. Weißenburg, Karlsburg;

gruzu, osiedliły się plemiona słowiańskie,

ania staropol. Białogród Julijski; . 59 tys.

które stworzyły jego nową nazwę: Belgrad,

ylw Alba Iulia jest – jak na Transylwanię – mia- tzn. „Biały Gród”. Przetrwała ona do naszych stem dość specyficznym. Nie znajdziemy czasów. W IX w. przez krótki okres okolice Trans

tu ani efektownej starówki, ani harmonij- Alba Iulia były zamieszkiwane przez ple‑

nej urbanistyki, tak charakterystycznych miona bułgarskie, co potwierdzają wyko‑

dla innych historycznych ośrodków regio- paliska archeologiczne.

Alba Iulia

nu. Z drugiej strony, jako dawna stolica

Zajęcie Białogrodu przez Węgrów nastą‑

Siedmiogrodu, szczyci się kilkoma cenny- piło prawdopodobnie w końcu X w. Na cze‑

mi zabytkami, ważnymi dla dziedzictwa le oddziału zdobywców stał Gyula ( gyula to kulturowego wielu narodów – Rumunów, tytuł najwyższego wodza Madziarów; nie Węgrów, a także Polaków.

wiadomo, jak doszło do tego, iż zamienio‑

no go na imię – być może jest to zasługa

Alba Iulia to także dobry punkt startowy kronikarzy, którzy określenie godności za ‑

dla osób wybierających się w południową częli zapisywać wielką literą). On to wzniósł

część gór Trascău – łatwo dojechać stąd do pierwsze fortyfikacje na pozostałościach kilku podgórskich miejscowości, w których rzymskich budowli. Ważnym wydarzeniem można rozpocząć wędrówkę.

w dziejach miasta było założenie w XI w.

biskupstwa misyjnego. Pierwszego biskupa

Historia

kroniki wymieniają w 1075 r. (jako episcopus

Bellegradensis). Pomyślny rozwój Białogro‑

Wielka historia Alba Iulia zaczyna się wraz du zakłócił w 1437 r. najazd turecki, podczas z podbojem starożytnej Dacji przez impe‑ którego armia dowodzona przez sułtana rium rzymskie. Osada Apulum została zało‑ Murada II zdobyła i zniszczyła miasto.

żona bezpośrednio po pokonaniu króla

Złoty wiek nadszedł wraz z utworzeniem

Daków Decebala, a więc za panowania samodzielnego Księstwa Siedmiogrodu ze cesarza Trajana. Po reorganizacji administra‑ stolicą w Alba Iulia. To właśnie tu rezydował

cyjnej prowincji, dokonanej za panowania na stałe dwór książęcy i tu także odbywały cesarza Antoninusa Piusa, Apulum stało się się sejmy stanowe (diety). W 1559 r. w Alba stolicą całej prowincji. Zintensyfikowaniu Iulia zmarła Izabela Jagiel onka, córka króla kontaktów handlowych służyła ukończona Polski Zygmunta Starego, matka książąt sied‑

w 108 r. nowa bita droga, łącząca Apulum miogrodzkich z rodziny Zápolya. W 1567 r.

z innymi miastami prowincji, w szczególno‑ na sejmie w Alba Iulia postanowiono, że ści z bogatym ośrodkiem rzymskiej Dacji – w razie bezpotomnej śmierci syna Iza beli, Colonia Ulpia Traiana Sarmigetusa Regia księcia Jana Zygmunta Zápolyi, władzę (dzisiejsza Sarmizegetusa). Dzięki rozbudo‑ w państwie przejmie Stefan Batory (István wie cesarskich dróg Apulum stało się głów‑ Báthory) z Szilágysomlyó, przyszły król Pol‑

nym węzłem komunikacyjnym prowincji.

ski. Batory nie zapomniał swojej pierwszej

Wraz z opuszczeniem Dacji przez Rzy‑ stolicy i, będąc już królem Polski, przysłał do mian nadeszły mroczne wieki także dla Alba Iulia jezuitę Jakuba Wujka, który przez dawnej stolicy, wielokrotnie plądrowanej pewien czas pełnił funkcję nauczyciela

Kup książkę

Poleć książkę

237

bratanka królewskiego, Zygmunta Batore‑ zniesiona została autonomia księstwa. Po go. Epizodem w dziejach miasta, dziś wiel‑ powstaniu antyhabsburskim Franciszka II ce eksponowanym, był (mający miejsce Rakoczego (1703–11) cesarz Austrii Karol VI w 1599 r.) uroczysty wjazd hospodara woło‑ postanowił zbudować w Alba Iulia potęż‑

skiego Michała Walecznego, który na skutek ną, nowoczesną twierdzę, która stałaby na ania

pomyślnych, lecz bardzo kruchych układów straży austriackiego panowania w Siedmio‑

ylw

politycznych po raz pierwszy w historii na grodzie. Prowadzone przez 19 lat (1714–33) kilka miesięcy zjednoczył pod swym ber‑ prace zakończyły się całkowitym opasaniem Trans

łem trzy państwa protorumuńskie: Wołosz‑ miasta nowoczesnymi systemami bastio‑

czyznę, Siedmiogród i Mołdawię. Postać nów i kazamatów.

Alba Iulia

Michała Walecznego (Mihai Viteazul) jest

Wielki dzień w historii miasta nadszedł

dla współczesnych Rumunów argumentem 1 grudnia 1918 r., kiedy Wielkie Zgromadzenie potwierdzającym prawa Rumunii do tych Narodowe Rumunów z Transylwani , Banatu, terenów. Jedynym dziełem Michała Walecz‑ Kriszany i Marmaroszu, wraz ze 100‑tysięcz‑

nego, które przetrwało jego upadek, było nym tłumem przybyłych Rumunów, jedno‑

ustanowienie w 1600 r. biskupstwa prawo‑ myślnie uchwaliło przyłączenie Transylwa‑

sławnego z siedzibą w Alba Iulia. W istnieją‑ nii do Królestwa Rumunii (potwierdzone cej obok katedry drukarni powstały bardzo w 1920 r. traktatem w Trianon). Cztery lata istotne dla kultury rumuńskiej dzieła, takie później (1922) w Alba Iulia dokonano uroczy‑

jak Nowy Testament Białogrodzki (1648).

stej koronacji Ferdynanda I jako króla osta‑

Szczytowy okres w historii Alba Iulia tecznie zjednoczonej Rumuni .

w zakresie życia intelektualnego przypa‑

da na 1. poł. XVII w. W 1622 r. książę Tran‑ Warto zobaczyć sylwanii Gabriel Bethlen założył tu Aka‑

demię, składającą się z trzech fakultetów. Katedra św. Michała Kres jej istnieniu przyniósł w 1658 r. najazd Katedra rzymskokatolicka św. Michała sta‑

turecki, który doszczętnie zniszczył miasto, nowi jeden z najcenniejszych zabytków skutkiem czego Akademię przeniesiono na terytorium Rumuni . Już w X stuleciu na do Aiud. W 1696 r. mistrz tej szkoły, Grze‑ miejscu dzisiejszej świątyni istniała niewielka gorz Buitul, przełożył katolicki katechizm rotunda z małą apsydą ołtarzową. W 2. poł.

na język rumuński. Działania te były spo‑ XI w., za panowania króla węgierskiego Wła‑

wodowane polityką Kościoła rzymsko‑ dysława I Świętego, rozpoczęto budowę katolickiego, który dążył do zawarcia unii nowej świątyni w układzie bazylikowym, z rumuńskimi wyznawcami prawosławia. którą ukończono między 1090 a 1140 r. Uległa W tym celu w Alba Iulia zebrał się w 1698 r. ona zniszczeniu podczas najazdu Tatarów Święty Synod, złożony z prawosławnych na Królestwo Węgierskie (1241).

biskupów i popów, który zaakceptował unię

Budowę zachowanej do dziś katedry

z Rzymem. Odtąd Alba Iulia stała się siedzi‑ rozpoczęto z inicjatywy biskupa Gal usa bą metropolity unickiego. Aby oddać peł‑ w połowie XI I w. Wtedy to wzniesiono ny krajobraz religijny miasta, należy jeszcze budowlę trójnawową z transeptem (nawą wspomnieć, że co najmniej od 1591 r. istniał poprzeczną) i trzema zamykającymi nawy w Alba Iulia sąd Żydów sefardyjskich.

apsydami. W 1277 r. kościół uległ zniszcze‑

Pod koniec XVII w., wraz z przejściem niu. Lata 1287–91 przypadają na finalizowa‑

Siedmiogrodu pod władzę Habsburgów, nie prac przy odbudowie świątyni, których

Kup książkę

Poleć książkę

238

końcowym etapem kierował budowniczy oryginalnego rozwiązania portalowego, Jan z Saint‑Dié. Prawdopodobnie to właśnie usytuowanego pomiędzy planowany‑

wg jego projektu rozbudowano prezbite‑ mi dwiema wieżami zachodniej fasady.

rium kościoła, które znacznie przedłużono Według historyków sztuki, zaangażowana ania i zamknięto wielobocznie. Również z tym w prace przy katedrze strzecha budow‑

ylw okresem należy wiązać budowę dość lana zrealizowała także budowę kościoła Trans

Abrud

Hostel Citadel (350 m)

C

S

V

S

t

S

Ă

Biserica

t

r

L

L

r

.

S

t

a

P

t

ra

A

Ă

d

o

r

d

l

a

D

R

Greaca

a

i

a

g

M

I

A

o

d

I

a

M

o

nu

a

rcu

Synagoga ȘI Buna Vestire

a

lui

s

I

L

R

O

n

Strada 9 Mai

Aure

E

R

B

St. Energiei

Strada Toporașilor

li

S

u

S

u

TRA

s

C

Alba Iulia

D

t

A MO

U

e

S

ŢILOR

t

Strada Avram Iancu Strada Mori

a

S

Liber

n

D

T

t

r

ăţi

a

u

r

d

P

R

.

S

a

i

I

a

A

t

o

S

Gemina

t

ţ

D

ra

a

r

a

A

d

n

. N

I

a

S

u

T

t

STRADA HOREA

Amentza

KaplicaE

S

S

ra

.

li

d

S

R

i

u

I

t

im

a

tr

t

L

r

a

A

a

a

d

u

M rzymsko- O

m

a

ţ

l

d

io

s

i

C

u

e

R

b

a

l

a

n

e

o

s

S

-katolicka

r

ș

n

t

g

c

c

a

rad

Hostel Ryma S

St

u

iu

Strada Brădișor

r.

a

B

t

uc

S

r

S

o



a

T

v

B

Strada Aurel Vlaicu

n

d

i

G

ă

t

R

n

S Strada George Coșbuc

e

m

ul Capistrano

a

A

e

T

o

G

D

i

R

r

u

.

g

t

e

A

TR

e

iu

m

Pałac Apor

A

D

C

Bibilioteka

i

O

N

o Kościół

I

n

D

ș

or

Batthýaneum

a

I

g

Giardina

N

A

b reformowany

E

F

u

a

Księgarnia

I

S

Piata Iuliu

Japoneza

Str.

I

G

t

c

a

N

bri

Humanitas

Bankomat

e

S

l B

L

eth

T

l

N .r

R

Maniu

e

O

m

Parcul

R

BULEVARDUL

Roman

A

ti .u

D

STRADA RUBIN PATIŢIA

La Pas

A

TRANSILVANIEI

Parcul

elsc

STR. PRIMĂVERII

Rosenthalers Café

Unirii

Str. Păci

u

Strada Nicolae Iorg

Flamingo

a

S

Strada Andrei MureșanuSt

T

r

Andrei Șaguna

Sterca Soluziu

Universitatea

T

r

a

Hostel Strong

R

a

d

Sobór Koronacyjny,

1 Decembrie 1918

.

T

n

a

I

r

d

O

i

F

b

a

cerkiew Trójcy Świętej

l

Sala Zjednoczenia

N

u

fi

o

RIE 1918

Bosfor

n

r

n

B Str. Mihai Viteazul

St

I.

a

il

i

r

M

a

Katedra

da

Muzeum Zjednoczenia

C

l

o

lo

Kebab

M

u

E

.

r

i

r

hai

l

ST

C

Vi

B

u

t

R

św. Michała

e

ADA VASILE GOLDIȘ

a

E

zu

R

i

l

Pub 13

Ă

D

STRADA BUCUREȘTI

Colegiul Naţional

T

1

St

Horea, Cloşca

A

ra

I

da

A

M

D

ilit

S

a

tr

N

r

a

i

da B

si Crişan

A

Pałac biskupi

esa

U

ra

R

bei

T

A

S

Pałac Książęcy

G

Strada Crișan

O

Strada Ion Arion

S

Ale

G

t

e

r

Violetelor

a S

a

făn

d

tul

a

Eu

g

P

S

e

Strada Lucian Blaga

t

n

ctavian Goga

l

r

Strada Gheorghe Pop de Băsești

a

e

da

i

CTAVIAN

v

u

Strada Traian

Olt

n

enie

Gothic

e

i

A O

i

B

Strada O

U

STRADA LALELELO

L

R

E

S

V

tr

S

A

a

STRAD

tr.

d

S

Cri

t

ș

R

a

a

r

ne

D

a

i

C

U

e

d

L

t

a

ă

A

Î

ţ

N

i

pulu

TI

Biserica Sf. Iosif

C

m

OR

Strada Ion Minul

O

escu

NĂRI

iron Costin

Str

Cerkiew Trójcy

a

Strada Iașilor

da Nic

S

Świętej

Bacovia

olae L

t

a

r

b

a

Strada M

Strada Traian

i

d

ș

a De

Strada Siretului

a

S

K

lu

t

luż

l

STRADA FERDINAND ÎN r

F

a

STRADA BRNDUȘEI

u

D

d

rc

a

il

o

o

b

M

Biserica Maieri - Buna Vestire

r

ro

o

g

l

e

d

i

ovei

Cimitirul

Eroilor

STRA

Str

B

D

. Ga

U

r

A

de

LE

T

C

n

A

Strada Iașilor

CENTURA

o

ie

r

V

v

i

i

A

K

n

R

E

Strada Maramureșului

D

I

Em

O

il

U

e

N

Zo

L

la

E

V

ÎN

S

S

i

Dworzec

Biserica Maieri –

t

c

C

r

t

C

a

o

d

r H

O

U

a

u

S

go

R

autobusowy

Sf. Treime

e

O

lișt

N

e

ĂRI

Str

Strada Izvorului

ada l

S

a

Penny Market

t

r

R

a

e

d

c

Alba Iulia

a

e

T

a

arin

Strada Vilor

a

B

Dworzec kolejowy

unta

0

250 m

R. Bletek

BULEVARDUL FERDINND I

oprac.

Kup książkę

Poleć książkę

239

cysterskiego w siedmiogrodzkiej miejsco‑ a transeptem znajduje się słabo wydzielo‑

wości Cârţa. Z dwóch planowanych wież na od reszty świątyni kaplica Królewska, zachodniej fasady zbudowano jedynie gdzie umieszczono dwa sarkofagi należą‑

wieżę południową.

ce do Izabeli Jagiel onki oraz jej syna Jana

Wnętrze świątyni jest dość skrom‑ Zygmunta Zápolyi. Po śmierci męża, króla ania

ne. Pomiędzy północną nawą boczną Węgier Jana Zápolyi, Izabela Jagiel onka ylw

w imieniu małoletniego syna sprawowała

Abrud

Hostel Citadel (350 m)

C

V

S

rządy w Siedmiogrodzie. Mimo wygnania,

S

Ă

Biserica

t

Trans

Str

L

L

r

.

S

t

a

P

t

ra

A

Ă

d

o

r

d

l

a

D

R

Greaca

a

i

a

g

M

I

A

o

d

I

a

M

o

r

Synagoga Ș

powróciła ostatecznie do Alba Iulia, aby

nu

a

cu

I

Buna Vestire

a

lui

s

I

L

R

O

n

Strada 9 Mai

Aure

E

R

B

St. Energiei

Strada Toporașilor

li

S

u

S

u

TRA

s

C

tutaj umrzeć w 1559 r. Na trumnie królowej

D

t

A MO

U

e

S

ŢILOR

t

Strada Avram Iancu Strada Mori

a

S

Liber

n

T

t

r

ăţi

a

u

Alba Iulia

D

d

P

R

S

widnieje jej postać przedstawiona w stroju

r.

a

i

I

a

A

t

o

S

Gemina

t

ţ

D

ra

a

r

a

A

d

n

. N

Iu

a

T

renesansowym z insygniami królewskimi.

St

STRADA HOREA

Amentza

KaplicaE

S

S

ra

.

li

d

S

R

i

u

I

t

im

a

tr

t

L

r

a

A

a

a

d

u

M rzymsko- O

m

a

ţ

l

d

io

s

iu

e

a

R

a

n

U jej stóp znajdują się tarcze z herbami

C

b

l

e

o

s

S

-katolicka

r

ș

n

t

g

c

c

a

rad

Hostel Ryma S

St

u

iu

Strada Brădișor

r.

a

B

t

uc

S

r

S

o



a

T

v

G



Polski (Orzeł Jagiel oński) i Węgier, a także

Strada Aurel Vlaicu

n

d

i

t

R

n

S Strada George Coșbuc

e

m

ul Capistrano

a

A

e

T

o

G

D

i

R

r

u

.

g

t

e

A

TR

e

iu

z herbem matki Izabeli, Bony Sforzy, oraz

m

Pałac Apor

A

D

C

Bibilioteka

i

O

N

o Kościół

I

n

D

ș

or

Batthýaneum

a

I

g

Giardina

N

A

b reformowany

E

F

u

męża, Jana Zápolyi. Boki sarkofagu zdo‑

a

Księgarnia

I

S

Piata Iuliu

Japoneza

Str.

I

G

t

c

a

N

bri

Humanitas

Bankomat

e

S

l B

L

eth

T

l

N .r

R

Maniu

e

O

m

Parcul

R

bią sceny zaczerpnięte z przypowieści

BULEVARDUL

Roman

A

ti .u

D

STRADA RUBIN PATIŢIA

TRANSILVANIEI

La Pas

el

A

s

o dobrym Samarytaninie. Sarkofag księcia

Parcul

c

STR. PRIMĂVERII

Rosenthalers Café

Unirii

Str. Păci

u

Strada Nicolae Iorg

Flamingo

a

S

Strada Andrei MureșanuSt

T

r

Jana Zygmunta jest analogiczny do gro‑

Andrei Șaguna

Sterca Soluziu

Universitatea

T

r

a

Hostel Strong

R

a

d

Sobór Koronacyjny,

1 Decembrie 1918

.

T

n

a

I

r

d

O

i

F

b

a

cerkiew Trójcy Świętej

l

Sala Zjednoczenia

N

u

fi

o

bowca matki. U stóp zmarłego, którego

RIE 1918

Bosfor

n

r

n

B Str. Mihai Viteazul

St

I.

a

il

i

r

M

a

Katedra

da

Muzeum Zjednoczenia

C

l

o

lo

Kebab

M

u

E

.

r

i

r

hai

l

postać ułożona jest dość sztywno, znajdują

ST

C

Vi

B

u

t

R

św. Michała

e

ADA VASILE GOLDIȘ

a

E

zu

R

i

l

Pub 13

Ă

D

STRADA BUCUREȘTI

Colegiul Naţional

T

1

IA

się tarcze herbowe o podziale czteropolo‑

St

Horea, Cloşca

A

rada M

D

ilit

S

a

tr

N

r

a

i

da B

si Crişan

A

Pałac biskupi

esa

U

ra

R

bei

A

wym, na których widnieją herby Siedmio‑

TS

Pałac Książęcy

G

Strada Crișan

O

Strada Ion Arion

S

Ale

G

t

e

r

a S

a

grodu, Polski i Węgier, a także herb rodziny

Violetelor

făn

d

tul

a

Eu

g

P

S

e

Strada Lucian Blaga

t

n

ctavian Goga

l

ra

e

da

Zápolya. Boki sarkofagu księcia pokrywają

Strada Gheorghe Pop de Băsești

i

CTAVIAN

v

u

Strada Traian

Olt

n

enie

Gothic

e

i

A O

i

płaskorzeźby przedstawiające scenę oblę‑

B

Strada O

U

STRADA LALELELO

L

R

E

S

V

tr

S

A

a

STRAD

tr.

S

Cri

t

șa

R

r

n

żenia miasta oraz pochód wojsk.

da

e

D

a

i

C

U

e

d

L

t

a

ă

A

Î

ţ

N

i

pu

TI

Biserica Sf. Iosif

W południowej nawie bocznej zachowa‑

lu

C

m

OR

Strada Ion Minul

O

escu

N

ły się także sarkofagi rodziny Hunyady,

ĂRI

iron Costin

Cerkiew Trójcy

Strada Iașilor

są one jednak w o wiele gorszym stanie

Strada Nic

S

Świętej

Bacovia

olae L

t

a

rada

Strada M

Strada Traian

niż grobowce królewskie. Na szczególną

biș

De

Strada Siretului

a

S

K

lu

t

luż

l

STRADA FERDINAND ÎN r

F

a

STRADA BRNDUȘEI

u

D

d

rc

a

il

o

o

b

M

ro

o

Biserica Maieri - Buna Vestire

uwagę zasługuje sarkofag Jana Hunyady‑

r

g

l

e

d

i

ovei

ego, namiestnika Królestwa Węgierskiego

po tragicznej śmierci Władysława Warneń‑

Cimitirul

Eroilor

STR

czyka, kilkakrotnego zwycięzcy w walkach

A

Str

B

D

. Ga

U

r

A

LE

T

z imperium osmańskim. Sarkofag zdobiony

de

C

n

A

Strada Iașilor

CENTURA

o

ie

r

V

v

i

i

A

K

n

R

E

Strada Maramureșului

D

I

jest płaskorzeźbą ze scenami wojennymi,

Em

O

il

U

e

N

Zo

L

la

E

Vi

Î

c

N

SC

Dworzec

Biserica Maieri –

wśród których po jednej stronie widoczna

Str

t

C

a

o

d

r H

O

U

a

u

S

go

R

autobusowy

Sf. Treime

e

O

li

N

jest bitwa kawalerii z Turkami, po drugiej

ște

ĂRI

Str

Strada Izvorului

a

zaś – zwycięski pochód wojsk. Równie cen‑

da l

S

a

Penny Market

t

r

R

a

e

d

c

Alba Iulia

a

e

ny jest zachowany zespół plastycznych płyt

T

a

arin

Strada Vilor

a

B

Dworzec kolejowy

nagrobnych Hunyadych – m.in. Władysława,

unta

0

250 m

brata króla Węgier Macieja Korwina. Świeże

BULEVARDUL FERDINND I

wieńce i kwiaty w kolorach flagi węgierskiej

Kup książkę

Poleć książkę

240

świadczą, że miejsce to we współczesnej funkcję jako baza wojska rumuńskiego, zaj‑

Rumunii jest najważniejszym symbolem mującego południowo‑wschodnią część dawnej potęgi Węgier, a katedra w Alba cytadeli. W ostatnim czasie twierdza zosta‑

Iulia niezaprzeczalnie przywodzi na myśl ła gruntownie odrestaurowana i stała się ania utracone węgierskie Kresy.

doskonałym miejscem spacerowym. Znaj‑

ylw

Do kaplicy Królewskiej przylega równie dujące się w jej wnętrzu uliczki wypełniły cenna kaplica Ducha Świętego. Zbudowa‑ liczne restauracje i kawiarnie.

Trans

na w 1512 r. z fundacji proboszcza katedral‑

Przed główną bramą twierdzy stoi obe-

nego Jana Lazoniusa, stanowi najczystszą lisk poświęcony pamięci przywódców stylowo budowlę renesansową na terenie powstania chłopskiego (1784), którymi byli Alba Iulia

Rumuni .

Horea, Kriszan (Crişan) i Cloşca. Tutaj ich

Warto wspomnieć również o krypcie więziono i tutaj stracono (1785). Z platfor‑

(w południowej ścianie) biskupa árona Már‑ my obelisku rozciąga się wspaniały widok tona (1896–1980) – obrońcy praw człowieka, na okolice miasta. Warto także przespace‑

protestującego m.in. przeciw deportacjom rować się wzdłuż bastionów w kierunku Żydów w czasie II wojny światowej, prześlado‑ południowym do niezwykle urokliwej, małej wanego przez faszystów i komunistów, wiel‑ drewnianej cerkwi Trójcy Świętej, zbudo‑

kiego autorytetu dla rumuńskich Węgrów.

wanej w stylu siedmiogrodzkim z charak‑

terystyczną wyniosłą iglicą dzwonnicy.

Twierdza Alba Carolina

Twierdza Alba Carolina (Cetatea Alba Caroli‑ Sobór Koronacyjny na), nazwana tak na cześć cesarza Karola VI, Sobór Koronacyjny to obecnie najbardziej jest wspaniałym zabytkiem XVI I‑wiecznej reprezentacyjna budowla miasta. Kompleks sztuki fortyfikacyjnej. Wzniesiona w latach stoi nieopodal katedry rzymskokatolickiej, 1714–33, według planów włoskiego archi‑ nad którą wyraźnie dominuje. Bez wątpienia tekta Giovanniego Morando Viscontiego, w pewien sposób jest to działanie zamie‑

bezpośrednio nawiązuje do francuskie‑ rzone przez budowniczych Soboru, którzy go systemu fortyfikacyjnego stworzone‑ chcieli pokazać wyższość kultury i narodu go przez marszałka Francji Sebastiana Le rumuńskiego nad katolicyzmem, reprezen‑

Prestre de Vaubana. W Europie Środko‑ towanym głównie przez ludność węgierską.

wej jedynie twierdze w Terezinie (Terezín, Budowę soboru rozpoczęto w 1921 r. – a więc Czechy) i Nowym Sadzie (Novi Sad, Ser‑ dwa lata po zjednoczeniu Transylwanii z Kró‑

bia) zachowały się w równie dobrym (nie‑ lestwem Rumuni . Projekt całego kompleksu mal idealnym) stanie. Tylko mały odcinek wykonał architekt Victor Ştefănescu, nawią‑

ziemnych fortyfikacji od zachodniej strony zując bezpośrednio do innych zespołów uległ splantowaniu wskutek budowy Sobo‑ cerkiewnych budowanych wówczas w Sied‑

ru Koronacyjnego. Na szczególną uwagę miogrodzie w tak zwanym stylu narodowym, zasługują reprezentacyjne bramy prowa‑ który jednak ciągle jeszcze się kształtował.

dzące do twierdzy, wśród których wyróżnia Mimo że punktem wyjścia dla architekta się wschodnia brama górna, zwieńczona była cerkiew książęca wzniesiona w dawnej wspaniałym, pełnoplastycznym wizerun‑ stolicy Wołoszczyzny, Târgovişte, styl woło‑

kiem cesarza Karola VI na koniu (dzieło ski został tu jednak dalece przekształcony Jana Königa). Warto również wspomnieć, na rzecz monumentalizmu, który z zasady iż twierdza nadal spełnia swą pierwotną był sprzeczny z kanonem sztuki wołoskiej.

Kup książkę

Poleć książkę

241

Przed wejściem do katedry umieszczone są tu obradowało Wielkie Zgromadzenie Naro‑

płyty upamiętniające Wielkie Zgromadzenie dowe Rumunów z Transylwani , Banatu, Kri‑

Narodowe (1918).

szany i Marmaroszu, składające się z ponad

Znajdująca się w centrum założenia cer- tysiąca delegatów, którzy 1 grudnia 1918 r.

kiew katedralna Trójcy Świętej ozdobio‑ uchwalili zjednoczenie ziem będących dotąd ania

na jest malowidłami wykonanymi przez pod panowaniem austro‑węgierskim z Kró‑

ylw

C. Petrescu. Wyróżniają się tu portrety lestwem Rumuni . Przed gmachem zgro‑

Michała Walecznego i jego żony, znajdujące madzono popiersia wielkich Rumunów.

Trans

się kruchcie świątyni. Nazwa Soboru pocho‑

W budynku naprzeciw mieści się odział

dzi od uroczystej koronacji, której dokonał Muzeum Narodowego – Muzeum Zjed-Alba Iulia

w tym miejscu król Rumuni Ferdynand I noczenia (Muzeul Uniri ; @ http://muzeu‑

(1922) i która – podobnie jak cała budow‑ luniriialba.wordpress.com; ) wt.–nd.

la – miała na celu ostateczne potwierdze‑ 10.00–19.00; 8 RON, ulgowy 4 RON), obra‑

nie prawa Rumuni do Siedmiogrodu.

zujące wielowiekową dążność społeczności

rumuńskiej do zjednoczenia wszystkich ziem

Inne ciekawe miejsca

rumuńskich w jedno państwo – jakże ważny

Biblioteka Batthyáneum powstała i nieustannie obecny czynnik kształtujący w 1784 r. z inicjatywy ówczesnego rzym‑ tożsamość i światopogląd narodu rumuń‑

skokatolickiego biskupa Alba Iulia, Ignace‑ skiego. Są tu także prezentowane zbiory go Batthyániego, bibliofila z zamiłowania. archeologiczne i etnograficzne (kolekcja Obecnie Biblioteka Batthyáneum jest jed‑ Muzeum Narodowego założona w 1887 r.; nym z najważniejszych ośrodków badaw‑ na uwagę zasługuje przede wszystkim dział

czych w Rumuni . W tym samym budynku rzeźby antycznej – znaleziska odkryte w trak‑

mieści się, założone także przez biskupa cie wykopalisk obejmujących starożytne Batthyániego, najstarsze w Rumuni obser‑ Apulum) oraz rozmaite wystawy czasowe watorium astronomiczne.

(latem 2014 r. można było zobaczyć. . m.in.

Pałac Książęcy, stojący nieopodal kate‑ żywe gady i owady rumuńskie).

dry rzymskokatolickiej, został zbudowany

! informacja turystyczna

na przełomie XIV i XV w. przez biskupów

Alba Iulia z przeznaczeniem na kurię bisku‑ W Alba Iulia nie ma obecnie (jesień 2014 r.) punktu infor‑

macji turystycznej, ale Urząd Miasta prowadzi bardzo

pią. Po ustanowieniu niezależnego Księ‑ dobrą stronę informacyjną: @ http://turism.apulum.ro.

stwa Siedmiogrodu pałac przebudowano

w stylu renesansowym i przeznaczono na

% Komunikacja

stałą siedzibę dworu książęcego. W jego Dworce kolejowy i autobusowy znajdują się murach obradował sejm siedmiogrodzki. w południowej części miasta przy Bulevardul Fer‑

W obrębie budowli znajdują się dwa dzie‑ dinand I (przy skrzyżowaniu z B‑dul Încoronării).

dzińce wewnętrzne, a przed pałacem stoi W holu stacji znajdziemy kiosk, bankomat, salon gier, pomnik Michała Walecznego na koniu. kawiarnię i aptekę.

Pałac Apora, zbudowany w XVII w. przez Dworzec kolejowy obsługuje głównie połącze‑

nia krajowe – wliczając przejazdy sezonowe,

księcia o tym nazwisku, reprezentuje styl ok. 35 pociągów dziennie, m.in. w stronę Sighişoary, późnorenesansowy.

Braszowa, Bukaresztu, Klużu, Timişoary, oraz jedno

Sala Zjednoczenia to dość pokaźny połączenie międzynarodowe (EuroNight Bukareszt –

budynek stojący obok Pałacu Książęcego, Budapeszt). W większości są to jednak połączenia zwrócony fasadą w stronę parku. To właśnie z przesiadkami.

Kup książkę

Poleć książkę

242

W przypadku połączeń autobusowych zdecydowanie

Ô Rosenthalers Café, P‑ţa Unirii; ) pn.–pt. 7.00–

dominują relacje lokalne, jednak nie brakuje też kur‑

24.00. Miejsce, które powinni odwiedzić smako‑

sów dalekobieżnych do wielu miast kraju. Autobusy

sze kawy (już od 3,50 RON) i koktajli mlecznych.

obsługuje kilku przewoźników.

Duży wybór napojów w niskich cenach.

ania Komunikacja miejska obejmuje kilkanaście linii

Ô Pub 13, Aleea Sf. Capistrano 1; ( +40 728444415;

ylw autobusowych, tworzących dość gęstą sieć połączeń.

@ http://www.pub13.ro; ) 10.00–24.00. Pub

z bardzo dobrym jedzeniem (kuchnia europej‑

$ Noclegi

ska) i świetną muzyką. Bardzo popularny (zatem

Trans

W ofercie noclegowej Alba Iulia dominują drogie

i oblegany, zwłaszcza w weekendy) wśród mło‑

hotele. W ostatnim czasie powstało kilka hosteli, które

dych mieszkańców Alba Iulia. Ciemne wnętrze.

uşnad

oferują noclegi w przystępnych cenach w centrum

Przychodząc wieczorem, można trafić na koncert.

miasta. Tańszych pensjonatów trzeba szukać w więk‑

Băile T

szej odległości od głównych atrakcji.

# Informator

Ô Hostel Citadel, Str. Vasile Alecsandri 64; ( +40

Ô Internet: Bez problemu można skorzystać z inter‑

742866590; 12 miejsc w salach z piętrowymi łóż‑

netu bezprzewodowego, dostępnego nie tylko

kami oraz jedna dwójka (130 RON). Hostel w cen‑

w wielu hotelach (np. w. hotelu Parc), kawiarniach

trum miasta, z dostępem do internetu, miejscem

i restauracjach, ale również m. in. w parku przed

na grilla oraz tarasem na dachu. Gospodarze orga‑

Domem Kultury i przy Piaţa Unirii.

nizują wycieczki po twierdzy oraz okolicy.

Ô Orientacja: Dworce kolejowy i autobusowy

Ô Hostel Ryma, Str. Gemina 13; ( +40 744152748;

położone są w południowej części miasta. Do

miejsce w sali wieloosobowej 40 RON, dwójka

śródmieścia kursują autobusy z oznaczeniem

140 RON. Hostel w obrębie cytadeli. W ogrodzie

„Centru”, ich trasa przebiega wzdłuż Bulevardul

miejsce na rozbicie namiotów oraz grill. Hostel

Ferdinand I. Najdogodniej jest wysiąść na dru‑

wypożycza rowery, posiada też własną ściankę

gim przystanku, w pobliżu Domu Kultury (Casa

wspinaczkową.

de Cultură) na Dolnym Mieście (Oraşul de Jos,

Ô Hostel Strong, B‑dul 1 Decembrie 1918 29, bd.

Subcetate). Stąd przez Piaţa Naţiunii i Strada Mihai

M5, ap. 22; ( +40 722344709; @ http://www.

Viteazul dostaniemy się do cytadeli (Cetatea Alba

strong‑hostel‑alba‑iulia.ro; dwójka 90 RON, trój‑

Carolina, dostępna tylko dla pieszych), w obrębie

ka 120 RON. Maleńki hostel w centrum miasta,

której znajdują się wszystkie najciekawsze obiekty.

z widokiem na twierdzę. Miejsce dla siedmiu osób.

Za nią rozciąga się Nowe Miasto (Cartierul Ceta‑

Ô Pensjonat Amentza, Str. Nicolae Bălcescu 3;

te). W zwiedzaniu pomagają bardzo ładnie opra‑

cowane plansze informacyjne, umieszczone przy

( +40 754500724; dwójka 90 RON. Niewielki

pensjonat z czystymi pokojami z łazienkami, TV

każdym zabytku.

i wi‑fi. Działa tu także bar i restauracja.

Ô Pensjonat Flamingo, Str. Mihai Viteazul 6; ( +40

258 816354; kilka pokoi (większość jedynek); jedyn‑

Băile Tuşnad

ka 90 RON, dwójka 120 RON. Niewielki, ale łatwo węg. Tusnádfürdő, zauważalny budynek (motyw flaminga). W recep‑

niem. Bad-Tuschnad; . 1,7 tys.

cji można porozumieć się wyłącznie po rumuń‑

sku. Przy pensjonacie działa mały, niedrogi, lecz Uzdrowisko, malowniczo położone w lesie nieco ponury bar (czynny całą dobę). Całość przy‑

wokół niewielkiego jeziora Ciucaş (węg.

pomina nieco obiekt z „pokojami na godziny”.

Csukás‑tó), u podnóża gór Bodoc (Munţi

& Wyżywienie

Bodoc). Do Băile Tuşnad przyjeżdżają chęt‑

Z każdym rokiem miasto wzbogaca się o nowe lokale nie nie tylko kuracjusze, ale także uczestni‑

gastronomiczne. Po remoncie twierdzy w jej obrębie cy naukowych konferencji oraz dyploma‑

umiejscowiło się kilka nowych restauracji i kawiarni. ci – na nieformalnych mityngach spotykają Warte polecenia są:

się tu premierzy Węgier i Rumuni . Wody

Kup książkę

Poleć książkę

243

z miejscowych źródeł (o temperaturze Ô Pensjonat Olt, Str. Otului 71; ( +40 723250349; 8–57°C) są naturalnie nasycone dwutlen‑

@ http://www.oltpanzio.ro; jedynka 75 RON,

kiem węgla oraz bogate w żelazo, sód,

dwójka 100 RON (ceny ze śniadaniem). Poło‑

chlor i brom. Znajdują się tu pokłady boro‑

żony w centrum, duży pensjonat z restauracją.

winowe oraz mofety (rum. l. poj. mofetă) –

Oferuje wygodne, odnowione pokoje. W sezo‑

ania

miejsca, w których ze szczelin w podło‑

nie ceny nieco wyższe.

ylw

Ô Pensjonat Panorama, Str. Éltes Lajos 5; ( +40

żu wydobywa się dwutlenek węgla lub

744161454; @ http://panorama.zed.ro; dwójka

siarkowodór, świadczące o podziemnej

Trans

80 RON. Niewielki pensjonat z ładnymi, czysty‑

aktywności powulkanicznej. W tutejszych

mi pokojami wyposażonymi w łazienki, TV i wi‑

sanatoriach leczy się schorzenia systemu

‑fi. Możliwość zamówienia całodziennego wyży‑

uşnad

nerwowego, wątroby, przewodu pokar‑

wienia (ok. 40 RON).

Ô Pensjonat Szurdok, Str. Otului 78; ( +40

Băile T

mowego i serca.

Miejscową cerkiew prawosławną wznie‑

744612397; @ http://www.bailetusnad.ro;

siono w stylu bizantyjskim w 1939 r.; dekora‑

10 EUR/os. Położony 200 m od centrum, przytul‑

cję malarską świątyni wykonał w latach 70.

ny i spokojny pensjonat; jeden z tańszych w mia‑

Eugene Profeta z Bukaresztu.

steczku. Na stronie link do drugiego pensjonatu

należącego do właściciela Szurdoka (Vártető;

Băile Tuşnad to najmniejsze pod wzglę‑

Str. Apor Peter 32).

dem liczby ludności miasto Rumuni . Niemal

wszyscy jego mieszkańcy to Szeklerzy, przez

rumuńskie statystyki zaliczani zwykle do Okolice

mniejszości węgierskiej (i sami bardzo czę‑

sto deklarujący narodowość węgierską).

Z Băile Tuşnad można wybrać się na

wycieczki do Jeziora św. Anny, w okolice

% Komunikacja

skałek Stânca Şoimilor (Sokola Skała) i Stân‑

W Băile Tuşnad (należy uważać, by jadąc od strony ca Turnurilor (Skalna Wieża), a także do Băi‑

Miercurea Ciuc, nie wysiąść w Tuşnad lub Tuşnad Nou) le Balvanyos.

zatrzymuje się kilkanaście pociągów dziennie (m.in.

Jezioro św. Anny (rum. Lacul Sfânta Ana,

z Braszowa, Bukaresztu, Konstancy, Syhotu i Mangalii). węg. Szent Anna‑tó) to atrakcja hydroge‑

Dojechać tu można również autobusem z Braszowa, ologiczna na skalę europejską, jest bowiem Miercurea Ciuc lub Sfântu Gheorghe.

zbiornikiem powstałym w kraterze wyga‑

$ Noclegi

słego wulkanu Ciomatu (węg. Csomád;

W wielu domach urządzono pensjonaty i kwa‑

950 m n.p.m.). Woda w jeziorze mającym

tery prywatne. Tabliczki z napisami „cazare” lub 7 m głębokości pochodzi wyłącznie z opa‑

„camera” informują o pokojach do wynajęcia. dów. Jezioro i tutejszą kaplicę św. Anny Większość hoteli oferuje zakwaterowanie wraz (tradycyjnej patronki dziewcząt) rokrocznie z leczeniem sanatoryjnym. W miejscowości działa 26 lipca odwiedzają rzesze pielgrzymów.

też duży kemping.

Zgodnie z wierzeniami młoda kobieta, która

Ô Kemping Univers, Str. Ciucaş 66; ( +40 266 chce zostać matką, powinna zwrócić się tu 335087; ) V–IX. Pole namiotowe; przeciętny z prośbą do św. Anny. Po północno‑wschod‑

standard sanitariatów. Dysponuje także domka‑

niej stronie wulkanicznego stożka znajduje

mi kempingowymi. Dojazd: od dworca kolejowe‑

go należy pojechać na południe – najpierw Stra‑

się bagno Tinovul Mohoş (węg. Mohos‑

da Gării, następnie Strada Ciucaş; kemping znaj‑

‑láp) z niewielkim zarastającym oczkiem

duje się po drugiej stronie torów i Aluty, na połu‑

wodnym pośrodku. Oba miejsca są rezer‑

dniowy zachód od jeziora.

watami przyrody (mimo to nad Jeziorem

Kup książkę

Poleć książkę

KSIĄŻKI TEGO AUTORA

Włochy północne. Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu. Wydanie 5 Rumunia oraz Mołdawia. Mozaika w żywych kolorach. Wydanie 5 Matko, czy możesz mieć wszystko? Czechy północne. Travelbook. Wydanie 1 Turcja. Zielony Przewodnik. Wydanie 1 Czarnogóra, Serbia, Bośnia i Hercegowina. Zielony Przewodnik. Wydanie 1 

POLECANE W TEJ KATEGORII

Wspinaczka