Stambuł. Udany Weekend. Wydanie 1

Stambuł. Udany Weekend. Wydanie 1

Autorzy: praca zbiorowa

Wydawnictwo: Bezdroża

Kategorie: Podróżnicze

Typ: e-book

Formaty: PDF

Ilość stron: 144

Cena książki papierowej: 19.90 zł

cena od: 15.92 zł

Ruszajcie w świat z przewodnikami Michelina!

Stambuł – miasto, w którym krzyżują się wpływy Europy i Azji – urzeka widokiem minaretów wyjętych wprost z Baśni tysiąca i jednej nocy, charakterystycznymi zapachami Orientu, odgłosami nawoływań muezinów oraz syren portowych. W metropolii rozciągającej się po obu stronach cieśniny Bosfor kryje się wiele atrakcji: historyczna dzielnica Sultanahmet z pałacem Topkapi, świątynią Hagia Sophia i Błękitnym Meczetem, ruchliwa dzielnica Beyazit, powstała wokół Wielkiego Bazaru, i Faith, siedziba XII-wiecznych cesarzy bizantyjskich.
 

Zapraszamy w podróż po najwspanialszych regionach Europy. W czterech częściach przewodnika „Udany Weekend” znajdziecie niezbędne informacje o celu Waszej podróży:
  • informacje praktyczne – przydatne przed podróżą i w jej trakcie
  • zaproszenie do podróży – część zawierająca informacje geograficzno-historyczne i kulturowe
  • dzielnice i zabytki – rozdział prezentujący interesujące miejsca i trasy zwiedzania miasta
  • okolice – wybór ciekawych miejsc za miastem
A dodatkowo:
  • precyzyjne mapy
  • plan miasta na wewnętrznej stronie przedniej okładki
  • plany poszczególnych dzielnic i zabytków
  • plan okolic na wewnętrznej stronie tylnej okładki
Tytuł:

Stambuł – Udany Weekend

Tytuł oryginału:

Istanbul. Week-end

Koncepcja serii:

Marzena Daszewska, Tomasz Ostrowski

Redaktor prowadzący: Magdalena Matyja-Pietrzyk Tłumaczenie:

Ewa Poniedzielska

Redakcja:

Barbara Faron

Korekta:

Magdalena Bieniek, Paulina Foszczyńska

Koncepcja graficzna:

Marzena Daszewska, Paweł Kosmalski

Redakcja techniczna map:

Dawid Kwoka

Skład:

MSP Studio Magdalena Suchy-Polańska

Fotoedycja: Dawid Kwoka

Zdjęcie na okładce:

© miklyxa13 / Depositphotos.com

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji.

Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli.

Autor oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce.

Wydawnictwo Helion

ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice

tel.: 32 2309863

e-mail: redakcja@bezdroza.pl,

Księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl

Drogi Czytelniku!

Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres:

http://bezdroza.pl/user/opinie/?besta1

Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję.

Wydanie I

ISBN: 978-83-283-1099-5

Copyright © Le Guide Vert Michelin – Michelin & cie Le Guide Vert Michelin, 46, avenue de Breteuil, 75324 Paris Cedex 07

Copyright © for the Polish Edition by Helion, 2015

• Kup książkę

• Księgarnia internetowa

• Poleć książkę

• Lubię to!

Nasza społeczność

• Oceń książkę

Stambuł

om

olia.cot

ystique / F

© m

Kup książkę

Poleć książkę

Kup książkę

Poleć książkę

Dzielnice

i zabytki

Stambułu

om.cos

epositphot

Violin / D©

Pałac Topk apı pełen jest misternych zdobień

Kup książkę

Poleć książkę

Dzielnice i zabytki Stambułu

Sultanahmet«««

Wznosząca się na jednym z miejskich wzgórz dzielnica Sultanahmet całkowicie zdominowała cypel (Sarayburnu) przy ujściu Złotego Rogu. Niewiele jest na świecie miejsc, w których na tak małym obszarze znajduje się tak wiele cudów architektury. Sultanahmet najlepiej zwiedzać pieszo. Dzielnica ta przypomina żywe muzeum, świetnie przygotowane na przyjęcie turystów. Są tu kawiarnie, restauracje i hotele oraz niezliczone rzesze sprzedawców dywanów i pucybutów.

Usytuowanie

Dojazd: Tramwajem, przystanek Sultanahmet lub Gülhane. Plan miasta, s. 80–81. Mapa okładkowa D7–8.

Warto wiedzieć: Na zwiedzanie starego miasta z bazyliką i meczetami trzeba przezna-czyć przynajmniej jeden dzień lub nawet półtora, zob. s. 72.

Zwiedzanie

Bazylika Hagia Sophia (Ayasofya Camii)««« (E3) Codz. z wyjątkiem pn. 9.00–17.00 (latem 19.00) – 30 TL. Zwiedzanie zajmuje ok. 2 godz.

Hagia Sophia to prawdziwa perła architektury. Budowla, która przez tysiąc lat nie miała sobie równych, była wzorem dla największych architektów Imperium Osmańskiego.

Z zewnątrz uwagę przykuwają wspaniałe proporcje i grube przypory chroniące ściany przed zniszczeniami, które niosą trzęsienia ziemi. Niestety, większość złoceń zniknęła.

Historia – Pierwszą bazylikę zwaną Hagia Sophia (grec. dosł. „Święta Mądrość”; chrze-

ścijańską świątynię nazywano Kościołem Mądrości Bożej) wzniesiono w tym miejscu na rozkaz Konstantyna Wielkiego w IV w., kiedy chrześcijaństwo stało się oficjalną reli-gią cesarstwa. Zniszczona w pożarze świątynia została odbudowana w 415 r. przez Teodozjusza II. W 532 r., w czasie słynnego zrywu przeciwko cesarzowi Justynianowi znanego w historii jako powstanie Nika ( zob. ramka, s. 83), uległa ponownemu znisz-czeniu. Po stłumieniu buntu Justynian postanowił na jej fundamentach wznieść kościół

godny Nowego Rzymu, przewyższający pięknem nawet biblijną świątynię Salomona. Do jego budowy użyto najcenniejszych materiałów, sprowadzonych ze starożytnych miejsc kultu (splądrowano m.in. antyczne Delfy, Efez oraz Ateny). Na rozkaz cesarza plany nowej budowli opracowali dwaj najwięksi architekci Cesarstwa Bizantyjskiego, Antemiusz z Tralles i Izydor z Miletu.

Architektura – Przy budowie, która trwała 6 lat, pracowało 10 tys. robotników. Świątynię konsekrowano uroczyście 26 grudnia 537 r. Ogromna kopuła okazała się jednak zbyt sze-roka i runęła podczas silnego trzęsienia ziemi w 558 r. Podczas odbudowy zmniejszono jej średnicę, jednocześnie zwiększając wysokość o 6 m (obecnie budynek ma 56 m).

om

olia.cot

yle / F

© F

Hagia Sophia była wzorem dla architektury muzułmańskiej 76 Kup książkę

Poleć książkę

Sultanahmet

om

olia.cot

iy / F

ovsk

ark

hail Mik

© M

Imponujące wnętrze Hagia Sophia

Mozaiki – W czasach Cesarstwa Bizantyjskiego niemal wszystkie ściany bazyliki były pokryte imponującymi mozaikami. Na złocistym tle przedstawiano na ogół krzyże, motywy geometryczne i kwiatowe. Postacie ludzkie pochodzą z okresu późniejszego, po ikonoklazmie (od 726 r. z polecenia Leona III niszczono wizerunki świętych; okres ten zakończyła w 843 r. cesarzowa Teodora). Po zdobyciu Konstantynopola przez Osmanów 29 maja 1453 r. sułtan Mehmed II Zdobywca nakazał przekształcić bazylikę w meczet: dobudowano cztery minarety, zwieńczenia kolumn przykryto wielkimi zielonymi tar-czami z imionami Allaha, Mahometa i czterech kalifów. Mozaiki zniknęły pod warstwą gipsu na kilkaset lat. Ponownie światło dzienne ujrzały w XIX w., gdy architekt Gaspare Fossati (1809–83) zapoczątkował prace renowacyjne. Choć nie ukończono ich do dzisiaj, piękno dotychczas odsłoniętych mozaik jest imponujące. W 1935 r. Atatürk przekształcił

świątynię w muzeum.

Zwiedzanie bazyliki

Wejście – Przed bazyliką znajduje się przepiękny ogród, w którym zachowały się ślady po świątyni Teodozjusza II. Wąski, pogrążony w półcieniu egzonarteks prowadzi do narteksu – długiego na 60 m przedsionka z trojgiem drzwi. Znajdującą się na środku bramę cesarską zdobi wspaniała mozaika z Chrystusem Pantokratorem««, przed którym kłania się pokornie cesarz Leon VI.

Na prawo od wejścia wznosi się kolumna św. Grzegorza Cudotwórcy, zwana „płaczącą”

lub „pocącą się”. Wodzie, sączącej się przez otwór w miedzianym poszyciu kolumny, przy-pisywana jest moc leczenia osób niewidomych i kobiet cierpiących na bezpłodność.

Nawa««« – Widok nawy głównej jest niezapomnianym przeżyciem! Przypomina ona okrąg o obwodzie 70 m. Wnętrze oświetlają promienie światła dziennego wpadające przez otwory okienne w kopule i galeriach bocznych. Dookoła można podziwiać barwne mozaiki i marmury: biały z Marmary, zielony z Eubei, różowy z Synnady i żółty z Afryki.

W południowo-wschodniej części nawy widnieje imponujący opus sectile« (rodzaj mozaiki z niewielkich płytek) z zielonego i czerwonego marmuru – dzięki niemu nie-trudno wyobrazić sobie wygląd oryginalnych posadzek. Pośród 107 kolumn widocznych w bazylice można zauważyć spolia (w architekturze ponowne wykorzystanie starszego elementu architektonicznego w nowym budynku) z najwspanialszych greckich budowli.

Inne kolumny stworzono na potrzeby bazyliki. Ozdobione są one pięknymi kapitelami z inicjałami Justyniana i jego żony Teodory. W północnym tympanonie zachowały się trzy mozaiki« przedstawiające patriarchów Konstantynopola i Antiochii (IX w.).

Galerie««« – Brukowana kładka prowadzi z narteksu na galerie otaczające nawę główną.

W galerii północnej można zobaczyć mozaikę przedstawiającą cesarza Aleksandra, który rządził zaledwie przez rok (912). Z galerii zachodniej, gdzie niegdyś stał tron cesarzowej, roztacza się widok« na nawę. Najładniejsze mozaiki bazyliki odkryto w galerii 77

Kup książkę

Poleć książkę

Dzielnice i zabytki Stambułu

Sultanahmet

Zatopiony Pałac (Yerebatan Sarayı)«« (E3) Przy placu Yerebatan Cad. (obok bazyliki Hagia Sophia) – 9.00–19.00 – 20 TL.

bizantyjska cysterna lub Zatopiony Pałac, jak ją nazywają Turcy, jest niezwykłym miejscem, w którym 336 kolumn wysokich na 8 m zdaje się przeglądać w wodzie. Wybudowana w VI w., za czasów panowania Justyniana, była największym podziemnym zbiornikiem wod-nym w Stambule (140 na 70 m). W czasach Osmanów służyła do zaopatrywania w wodę pałacu Topkapı. W XIX w. od strony południowo-zachodniej wzniesiono mur, a cysternę porzucono, zostawiając to miejsce na pastwę losu. Prace konserwatorskie rozpoczęto dopiero w 1987 r.

Zwiedzanie jest możliwe dzięki betonowym pomostom. W zanurzonym w półmroku wnę-

trzu powietrze jest świeże i wilgotne, a zwiedzającym przez cały czas towarzyszy odgłos skapującej wody. Kolumna „o pawich oczach” (w rzeczywistości imitująca pień drzewa) pochodzi ze starożytnego forum. W głębi widać dwie kolumny spoczywające na ogromnych przewróconych głowach Meduzy«, pochodzących z antycznej świątyni. Wspaniałe efekty świetlne sprawiają, że atmosfera panująca w tym miejscu jest iście bajkowa.

Błękitny Meczet (Sultan Ahmet Camii)««« (DE4) Wstęp na dziedziniec oraz do meczetu (poza godzinami modlitw) jest bezpłatny. Kobiety, om.c

które nie mają odpowiedniego stroju, mogą wypożyczyć przy wejściu chustę i długą spódnicę.

os

Wzniesiony w latach 1609–16 meczet znajduje się w miejscu dawnego Wielkiego Pałacu władców Bizancjum, którego kompleks

epositphot

rozciągał się po wybrzeże morza Marmara,

a od północnego wschodu na południe

© scaliger / D

od bazyliki aż do kościoła zwanego małą

Mozaika cesarzowej Zoe

bazyliką Hagia Sophia ( zob. s. 83). Meczet

jest ostatnim wielkim zamierzeniem archi-

południowej, zarezerwowanej w przeszłości dla rodziny cesarskiej i najważniejszych tektonicznym zrealizowanym w Stambule

duchownych. Wspaniała Deesis«« ze schyłku XII w., choć uszkodzona, nadal jest znako-przez władców Imperium Osmańskiego.

mitym przykładem rozkwitu sztuki za panowania dynastii Paleologów ( zob. s. 52); pod-Jego twórcą był Mehmed Ağa, uczeń

czas jej oglądania koniecznie trzeba przyjrzeć się delikatnym rysom i bardzo ludzkiemu architekta Mimara Sinana (1489–1588).

wyrazowi twarzy Chrystusa.

Przed wejściem na zwiedzających cze-

Na ścianie w głównej galerii widnieją dwie nie mniej zachwycające mozaiki««. Ta po kają rzesze pucybutów oraz sprzedawców

lewej pochodzi z XI w. i zwana jest mozaiką cesarzowej Zoe. Przedstawia bowiem cesa-dywanów i pocztówek.

rzową klęczącą wraz z małżonkiem przed Chrystusem. Ciekawostką jest to, że twarz Konkurent bazyliki Hagia Sophia – podob-cesarza była zmieniana za każdym razem, gdy Zoe wychodziła ponownie za mąż. I tak om

nie jak ona zachwyca harmonijnymi pro-

.cos

wizerunki Romana III i Michała IV zastąpiło ostatecznie oblicze Konstantyna IX. Po pra-porcjami oraz imponującym wnętrzem.

wej znajduje się młodsza niemal o wiek mozaika Komnenów ukazująca Bogurodzicę, Świątynia zawdzięcza swoją właściwą epositphot

Theotokos««. Przedstawieni na niej cesarz Jan II Komnen i jego żona Irena ofiarowują nazwę fundatorowi, sułtanowi Ahmedowi, aw / D

dary Maryi i Dzieciątku Jezus.

zaś przydomek nawiązuje do zdobiących

Spuścizna muzułmańska – W absydzie znajdują się wielkie zielone tarcze ze złoconą

© sundr

ją 20 tys. niebieskich płytek ceramicznych

kaligrafią, mihrab zdobiony piękną ceramiką z İzniku oraz XIX-wieczna galeria cesarska.

Wnętrze Błękitnego Meczetu zdobią niebieskie

z İzniku.

płytki z İzniku

Po obu stronach wejścia stoją dwie olbrzymie alabastrowe urny, ofiarowane przez suł-

tana Murada III (1421–51). Służyły one do rytualnych ablucji. Każda z nich może pomie-

ścić 1250 litrów. Usytuowany na prawo od absydy minbar został wstawiony na życzenie Ahmeda III (1673–1736). W 1739 r. w południowej nawie utworzono bibliotekę. W niszach za metalowymi kratami przechowywane są tysiące osmańskich manuskryptów.

Wyjście – Wychodząc przez brązową bramę z IX w. na południowo-zachodnim krańcu bazyliki, w westybulu (przedsionku) warto zwrócić uwagę na wspaniałą mozaikę dona-torów«« (X w.) zdobiącą bramę. Maryję Dziewicę, opiekunkę Konstantynopola, adorują Konstantyn trzymający makietę miasta oraz Justynian z modelem bazyliki.

Architekci mądrości

Architekci bazyliki Justyniana zerwali z rzymskim prostokątnym planem, tworząc pierwszy kościół na planie centralnym: klasyczne założenie bazyliki zwieńczyli kopułą – symbo-lem sfery niebieskiej i Królestwa Bożego. Takie rozwiązanie w pełni spełniało wymagania om

obrządku wschodniego, który łączy wszystkich wiernych, świeckich i duchownych.

.cos

Aby przesklepić tę ogromną przestrzeń bez dzielenia jej na mniejsze części, architekci nakryli całość lekką kopułą wzniesioną z cegieł z Rodosu, wspartą na czterech filarach łączących się epositphot

w narożnikach z pendentywami – sklepieniami w kształcie trójkąta sferycznego. Pomysł okazał się tak udany, że w późniejszych latach nawiązywała do niego praktycznie cała architek-

© scaliger / D

tura osmańska.

Błękitny Meczet – konkurent Hagia Sophia

78

79

Kup książkę

Poleć książkę

Sultanahmet

Zatopiony Pałac (Yerebatan Sarayı)«« (E3) Przy placu Yerebatan Cad. (obok bazyliki Hagia Sophia) – 9.00–19.00 – 20 TL.

bizantyjska cysterna lub Zatopiony Pałac, jak ją nazywają Turcy, jest niezwykłym miejscem, w którym 336 kolumn wysokich na 8 m zdaje się przeglądać w wodzie. Wybudowana w VI w., za czasów panowania Justyniana, była największym podziemnym zbiornikiem wod-nym w Stambule (140 na 70 m). W czasach Osmanów służyła do zaopatrywania w wodę pałacu Topkapı. W XIX w. od strony południowo-zachodniej wzniesiono mur, a cysternę porzucono, zostawiając to miejsce na pastwę losu. Prace konserwatorskie rozpoczęto dopiero w 1987 r.

Zwiedzanie jest możliwe dzięki betonowym pomostom. W zanurzonym w półmroku wnę-

trzu powietrze jest świeże i wilgotne, a zwiedzającym przez cały czas towarzyszy odgłos skapującej wody. Kolumna „o pawich oczach” (w rzeczywistości imitująca pień drzewa) pochodzi ze starożytnego forum. W głębi widać dwie kolumny spoczywające na ogromnych przewróconych głowach Meduzy«, pochodzących z antycznej świątyni. Wspaniałe efekty świetlne sprawiają, że atmosfera panująca w tym miejscu jest iście bajkowa.

Błękitny Meczet (Sultan Ahmet Camii)««« (DE4) Wstęp na dziedziniec oraz do meczetu (poza godzinami modlitw) jest bezpłatny. Kobiety, które nie mają odpowiedniego stroju, mogą wypożyczyć przy wejściu chustę i długą spódnicę.

Wzniesiony w latach 1609–16 meczet znajduje się w miejscu dawnego Wielkiego Pałacu władców Bizancjum, którego kompleks

rozciągał się po wybrzeże morza Marmara,

a od północnego wschodu na południe

od bazyliki aż do kościoła zwanego małą

bazyliką Hagia Sophia ( zob. s. 83). Meczet

jest ostatnim wielkim zamierzeniem archi-

tektonicznym zrealizowanym w Stambule

przez władców Imperium Osmańskiego.

Jego twórcą był Mehmed Ağa, uczeń

architekta Mimara Sinana (1489–1588).

Przed wejściem na zwiedzających cze-

kają rzesze pucybutów oraz sprzedawców

dywanów i pocztówek.

Konkurent bazyliki Hagia Sophia – podob-

om

nie jak ona zachwyca harmonijnymi pro-

.cos

porcjami oraz imponującym wnętrzem.

Świątynia zawdzięcza swoją właściwą epositphot

nazwę fundatorowi, sułtanowi Ahmedowi, aw / D

zaś przydomek nawiązuje do zdobiących © sundr

ją 20 tys. niebieskich płytek ceramicznych

Wnętrze Błękitnego Meczetu zdobią niebieskie

z İzniku.

płytki z İzniku

om.cos

epositphot

© scaliger / D

Błękitny Meczet – konkurent Hagia Sophia

79

Kup książkę

Poleć książkę

Dzielnice i zabytki Stambułu

Meczet

Rustema

Paszy

(Akwedukt Walensa)

Meczet

Sulejmana

Muzeum

Karykatur

Karawanseraj

Meczet

Walidy

Książęcy

WYŻYWIENIE

(Wielki Bazar)

Muzeum

Kaligrafii Meczet

Bajazyda

tramwaj

(Bazar książek)

ŁAŹNIE

ZAKUPY

Bazar Egipski

Mısır Çarşısı ..........................

WIECZOREM

Wielki Bazar

WYŻYWIENIE

Błękitny Meczet był punktem wyjścia dla pielgrzymów udających się do Mekki, więc na wzór tamtejszej świątyni opatrzono go sześcioma minaretami, co nie spodobało się nie-którym duchownym. Aby zażegnać spór i jednocześnie zachować sześć minaretów, architekt Mehmed Ağa musiał na własny koszt wybudować siódmy minaret w Mekce, jako że tamto sanktuarium jest dla muzułmanów najważniejsze.

Sala modlitw«« – Jasne wnętrze sali modlitw imponuje rozmiarami, a podłogę pokrywa mnóstwo dywanów. Licząca 43 m wysokości górna kopuła spoczywa na czterech ogromnych okrągłych filarach«, zwanych słoniowymi nogami. Ceramiczne płytki z İzniku« pokrywają dużą część ścian. Przez 260 okien wpada sporo światła. Oryginalne witraże, które w większości się nie zachowały, miały pryzmatyczny kształt, aby wszy-scy zgromadzeni wierni mieli taki sam dostęp do źródła światła, niezależnie od miejsca, w którym się znajdowali. Zadbano również o akustykę: głos imama bardzo dobrze słychać w całej świątyni. Na uwagę zasługują jeszcze mihrab i minbar wykonane z białego marmuru z Marmary oraz imponujące drewniane drzwi i okiennice« inkrustowane masą perłową, kością słoniową i szylkretem.

80 Kup książkę

Poleć książkę

Sultanahmet

ost

owyze

Rejs or

osf

alata

owy M

wycieczk

po B

(Złoty Róg)

Wyspy Książęce

N G

Przystanie

Eminönü

Nowy

Meczet

Pomnik

Atatürka

(Bazar Egipski)

Topkapı

Muzeum

Archeologiczne

Kasy biletowe

(Kościół Bożego

Pokoju)

Mauzoleum

Mahmuda III

Zatopiony

Pałac

Ayasofya

Camii

(Bazylika

Fontanna

Hagia Sophia)

Ahmeda III

Muzeum Sztuki

(Hipodrom)

Tureckiej i Islamskiej

Meczet

Sokollu

Muzeum

(Błękitny Meczet)

Dywanów

i Kilimów

Muzeum

Mozaik

Mała Hagia

Sophia

STAMBUŁ

STARE MIASTO

Plan II

Morze Marmara

Dziedziniec« – Z sali modlitw wychodzi się na obszerny dziedziniec, na którym stoi wspaniały şadırvan (fontanna). Miejsce to otacza elegancki portyk nakryty niewielkimi kopułami. Będąc tutaj, warto skierować wzrok ku górze i obejrzeć kopuły meczetu.

Muzeum Dywanów i Kilimów (Halı ve Kilim Müzesi) (E4) Na północny wschód od Błękitnego Meczetu – wt.–sb. 9.30–16.00 – 5 TL.

Zewnętrzna kładka prowadzi do Hünkar Kasrı (letniej rezydencji sułtana przylega-jącej do jego loży), gdzie wystawia się kilimy. Warto zajrzeć do podziemi, aby obejrzeć piękne dywany z okresu od XVI do XX w., pochodzące z meczetów Anatolii, Kaukazu i Transylwanii.

Muzeum Mozaik (Mozaik Müzesi) (E4)

Arasta çarșisi – codz. z wyjątkiem pn. 9.00–17.00 – 10 TL.

Oblężona przez sprzedawców dywanów alejka, biegnąca wzdłuż południowo-wschodniej ściany meczetu, prowadzi do Muzeum Mozaik. Przechowywane są tu pozostałości pięknych kompozycji z dawnego Wielkiego Pałacu władców Bizancjum (V i VI w.). Dzieła przedstawiają głównie motywy przyrodnicze i sceny z życia codziennego.

81

Kup książkę

Poleć książkę

Dzielnice i zabytki Stambułu

om.cos

epositphot

union / D

© Juan_G_A

Rzymska mozaika w Muzeum Mozaik

Hipodrom (At Meydanı) (D3)

Po rzymskim hipodromie, który mógł pomieścić 30–50 tys. widzów, pozostał jedynie podłużny plac z kilkoma obeliskami. Hipodrom aż do XI w. odgrywał ważną rolę w życiu politycznym miasta, a bizantyjscy władcy organizowali tu wystawne uroczystości.

Historia – W 203 r. cesarz Septymiusz Sewer nakazał wybudowanie hipodromu. Stało się to kilka lat po tym, jak zrównał miasto z ziemią, więc niewykluczone, że chciał w ten sposób odzyskać przychylność mieszkańców uwielbiających wyścigi. W IV w., za panowania Konstantyna, hipodrom rozbudowano tak, że sięgał aż do rejonów dzisiejszej bazyliki Hagia Sophia, tworząc prostokąt o wymiarach 450 na 120 m. Trybuna cesarska połączona była z Wielkim Pałacem

(Boukoleon), podczas gdy przestrzeń pod

trybunami dla publiczności mieściła staj-

nie, pomieszczenia dla woźniców oraz

duży targ. Kiedy w 1204 r. krzyżowcy splą-

drowali miasto, zabrali statuy koni z brązu

zdobiące trybunę cesarską i zawieźli je do

bazyliki św. Marka do Wenecji. Hipodrom

powoli zaczął popadać w ruinę, a za cza-

sów osmańskich pozyskiwano z niego

materiał budowlany, stopniowo rozbiera-

jąc wszystkie trybuny.

Ruiny – Z obiektów stojących kiedyś

pośrodku toru wyścigowego (spina) prze-

trwały tylko trzy. W południowej części

placu wznosi się kolumna Konstantyna

po turecku zwana Örme Direk, tj. „muro-

wany obelisk”. Jest to skromny słup

z grubo ciosanego kamienia, wysoki na

32 m, zapewne wzniesiony za czasów

Konstantyna I. W X w. Konstantyn VII

Porfirogeneta pokrył obelisk brązem,

który w XIII w. krzyżowcy zdjęli i przetopili.

Znacznie ciekawsza jest kolumna

om

olia.c

Wężowa (Yılanlı Sütun lub Burmalı

ot

Direk) pochodząca ze świątyni Apollina

w Delfach i przedstawiająca trzy splecione

ti Rodríguez / F

węże. Pierwotnie wysoka na 8 m, utraciła

an

© S

cokół w czasie transportu. Głowy węży

zostały częściowo zniszczone przez chrze-

Egipski obelisk Teodozjusza na terenie

dawnego hipodromu

ścijan, a potem dzieła destrukcji dopełnili

82 Kup książkę

Poleć książkę

Sultanahmet

Arena polityczna

Wspaniały wyścig rydwanów z filmu Ben-Hur daje wyobrażenie atmosfery panującej na hipo-dromach w czasach rzymskich. To tutaj proklamowano założenie Nowego Rzymu 11 maja 330 r., wybierano generałów, wynoszono kandydatów do godności cesarskiej lub przeprowadzano egzekucje. Arena była również miejscem starć różnych frakcji politycznych: tak zwani Niebiescy i Biali, bliscy arystokracji, ścierali się z bliskimi ludowi Zielonymi i Czerwonymi, reprezentan-tami handlarzy. To tutaj 11 stycznia 532 r., podczas wyścigów, wybuchło powstanie Nika – rebelia kierowana przez Zielonych przeciwko cesarzowi Justynianowi i jego żonie Teodorze, którzy od wielu lat faworyzowali klasy wyższe. Powstanie objęło zasięgiem całe miasto i zakończyło się masakrą 30 tys. rebeliantów w tym samym miejscu, w którym się zaczęło.

muzułmanie, którzy widzieli w nich uosobienie diabła. Jedyną pozostałością jest szczęka, którą można zobaczyć w Muzeum Dzieł Starożytnych ( zob. s. 90).

Najpiękniejszy ze wszystkich zachowanych obiektów hipodromu jest egipski obelisk Teodozjusza (Dikilitaş). W XV w. p.n.e. wzniesiony przez faraona Totmesa III w Karnaku, został przewieziony do Konstantynopola w 390 r. Uszkodzony podczas transportu, utracił

cokół. Zachowany do dziś fragment, spoczywający na czterech brązowych sześcianach, to część górna, wysoka na 20 m, stanowiąca jedynie jedną trzecią całości. Na marmuro-wym cokole widnieją bizantyjskie płaskorzeźby« przedstawiające cesarza Teodozjusza I z rodziną (m.in. nadzorującego ustawianie obelisku oraz podczas wyścigu rydwanów).

Muzeum Sztuki Tureckiej i Islamskiej (Türk ve İslâm Eserleri Müzesi)« (D3) At Meydanı 46 – codz. z wyjątkiem pn. 9.00–17.00 (latem 19.00) – 10 TL.

Muzeum mieści się w dawnej rezydencji Ibrahima Paszy, syna greckiego niewolnika, który został wielkim wezyrem na dworze Sulejmana Wspaniałego (1495–1566) i otrzymał ten pałac od władcy w podzięce za lata wiernej służby.

Sale rozmieszczone wokół centralnie położonego ogrodu kryją kilka wspaniałych dzieł

islamskiej sztuki dekoracyjnej: ceramikę, szkło, kaligrafię, malowidła i miniatury pochodzące z okresu panowania Umajjadów i Osmanów. Najbardziej interesująca jest sala dywanów, poświęcona tematyce seldżuckich kobierców, w której przedstawiono poszczególne etapy ich produkcji. Nie mniej pasjonująca jest kolekcja etnograficzna, która prezentuje różne style życia Turków w XIX w.; można tu zobaczyć rekonstrukcję jurty nomadów z plemienia Yörük oraz urządzone w stylu zachodnim salony bogatych mieszkańców Stambułu. Warto również zajrzeć do tutejszej, świetnie zaopatrzonej, księgarni.

Mała Hagia Sophia (Küçük Ayasofya Camii)« (D4) Küçük Ayasofya Cad. – 10.30–17.30.

Niedawno odrestaurowany uroczy kościółek wznosi się pośrodku enklawy zieleni, z dala od miejskiego zgiełku. Turecką nazwę Mała Hagia Sophia zawdzięcza podobieństwu do dużej bazyliki ( zob. s. 76). Budowę świątyni pw. św. św. Sergiusza i bakchusa rozpoczęto w 527 r., w pierwszym roku panowania Justyniana. Była ona jednym z najważniejszych om.cos

epositphot

© milosk50 / D

Mała Hagia Sophia

83

Kup książkę

Poleć książkę

KSIĄŻKI TEGO AUTORA

Włochy północne. Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu. Wydanie 5 Rumunia oraz Mołdawia. Mozaika w żywych kolorach. Wydanie 5 Matko, czy możesz mieć wszystko? Czechy północne. Travelbook. Wydanie 1 Turcja. Zielony Przewodnik. Wydanie 1 Czarnogóra, Serbia, Bośnia i Hercegowina. Zielony Przewodnik. Wydanie 1 

POLECANE W TEJ KATEGORII

Wspinaczka