Na pamięć

Na pamięć

Autorzy: praca zbiorowa

Wydawnictwo: Agora

Kategorie: Popularnonaukowe

Typ: e-book

Formaty: PDF

Ilość stron: 216

Cena książki papierowej: 29.99 zł

cena od: 16.73 zł

Obudź swój mózg! Rozruszaj szare komórki! Pamięć można wyćwiczyć!

Co robisz, by zachować dobrą kondycję? Ćwiczysz.
A co robisz, by zachować dobrą pamięć? Jeszcze nic? A czy wiesz, że po skończeniu 28 roku życia twój mózg zaczął zwalniać i stopniowo traci sprawność? Jednak jest na to rada: wyrwany z rutyny i zmuszony do pracy tworzy nowe połączenia między neuronami. Dzięki czemu staje się sprawniejszy i lepiej nam służy.
Neurofitness, czyli trening szarych komórek, cieszy się na całym świecie coraz większą popularnością. Tysiące dorosłych ludzi rozwiązują specjalnie przygotowane quizy, zagadki, zadania logiczne, sudoku, krzyżówki, by poprawić parametry swojej pamięci.
Książka „Na pamięć” i zawarty w niej program treningu szarych komórek pomoże ci poprawić pamięć i sprawność intelektualną, nauczy technik szybkiego zapamiętywania i czytania oraz wprowadzi w najnowsze metody rozwijania kreatywności. To unikalny zestaw ćwiczeń przygotowany przez najlepszych polskich szaradzistów, specjalistów od mnemotechnik oraz od zaburzeń pamięci i neurologii.

"Na pamięć" to:

treningi pamięci
najsłynniejsze zagadki świata
japońskie łamigłówki
zagadki lingwistyczne
quizy wiedzy
najkrótszy test inteligencji na świecie
szarady ze sztuką w tle
zagadki kryminalne
testy na kreatywność
zabawy językowe
łamigłówki dla dzieci

NA PAMIĘĆ

PONAD 100 SPOSOBÓW

Ćwiczenia, które poprawią

kondycję twojego umysłu

– łamigłówki, krzyżówki,

quizy, zagadki lingwistyczne

Dieta – co jeść, by pamiętać

Mózg a medycyna

Testy psychologiczne

Treningi pamięci

ĆWICZ MÓZG

Składa się z biliarda komórek, osiemdziesięciu miliardów neuronów, podczas sekundy dociera do niego około stu megabajtów informacji, żywi się głównie glukozą i jest aktywny, nawet gdy śpisz.

A teraz zamknij oczy i spróbuj powtórzyć przeczytane przed chwilą zdanie. Nie pamiętasz? Nic dziwnego, po skończeniu 28. roku życia twój mózg zaczął zwalniać i stopniowo traci sprawność. To dlatego wciąż szukasz kluczy, zapominasz PIN-u i za nic nie możesz sobie przypomnieć tytułu filmu obejrzanego tydzień temu. Naprawdę poważne objawy przychodzą znacznie później – połowa osób, które dożyły 85. urodzin, choruje na alzheimera.

Jest też dobra wiadomość. W dojrzałych mózgach wciąż mogą powstawać po-

łączenia między neuronami, a to oznacza, że mózg może się regenerować.

Pod jednym warunkiem – trzeba go regularnie ćwiczyć! Badania naukowe dowodzą, że osoby, które systematycznie trenują pamięć, rzadziej chorują na alzheimera, parkinsona oraz otępienie. Wiedzą to już Amerykanie, którzy masowo uczęszczają do klubów neurofitnessu, gdzie pod okiem instruktorów wyciskają siódme poty z szarych komórek.

My także zachęcamy do umysłowego treningu. W naszej książce znajdziecie spe-cjalnie przygotowane łamigłówki, które publikowaliśmy na łamach magazynu

„Na Pamięć”, dodatku do „Gazety Wyborczej”. Ich autorami są najlepsi polscy szaradziści. Dzięki kursowi skutecznego zapamiętywania nauczycie się popular-nych mnemotechnik, przeczytacie też, jak najlepiej dbać o ciało i umysł.

AUTORZY ŁAMIGŁÓWEK

Bracia Bartłomiej

Magdalena Kaczmarek

i Tobiasz

Doktor psychologii, specjalizuje się

Boralowie

w psychologii różnic indywidualnych,

Trenerzy pamięci. Najwyżej

w tym takich, które wiążą się

sklasyfikowani Polacy

z innowacyjnym myśleniem, m.in. w biznesie.

w Światowym Rankingu

Pracuje w SWPS w Warszawie.

Sportu Pamięci

(World Memory Sports Council).

W ciągu 5 minut potrafią

Kamila

Marek Penszko

nauczyć się na pamięć kolejności

Gądek-

Dziennikarz, znawca

212 cyfr lub 407 jednostek ciągu

i popularyzator gier

binarnego (składa się z zera

-Kownacka

i rozrywek umysłowych,

i jedynek). Układ talii kart Wiceprezes Stowarzyszenia szczególnie matematyki

do gry zapamiętują

Lingwistyki

rekreacyjnej.

w niespełna 90 sekund.

Rekreacyjnej i członek

Z wykształcenia inżynier

Technik pamięciowych uczą

Komitetu Głównego

poligrafii.

w swojej szkole Best Brain.

Olimpiady Lingwistyki

Matematycznej.

Fascynują ją języki,

zagadki lingwistyczne

i logiczne oraz gry

komputerowe.

004

Paweł Rachel

Krzysztof

Wielokrotny reprezentant Polski na mistrzostwach świata Oleszczyk

w łamigłówkach i na mistrzostwach świata

Współzałożyciel i były

w sudoku. Brązowy medalista XVII Mistrzostw Polski wiceprezes Federacji

w Łamigłówkach w 2013 roku oraz VI Mistrzostw Polski Klubów Szaradzistów.

w Sudoku w 2011 roku. Członek zarządu Fundacji Rozwoju Twórca około 20 nowych

Matematyki Rekreacyjnej SFINKS, www.sfinks.org.pl.

odmian łamigłówek

(krzyżówki lipogramowej,

tautogramowej, kwizu,

Paweł

Leszek Rydz

baśki, metagramowej itp.).

Autor zadań szaradziarskich,

Mroziński

Autor wielu publikacji

Instruktor i sędzia

uczestnik i organizator

dotyczących rozrywek

szachowy, prowadzi forum

turniejów krzyżówkowych,

umysłowych.

internetowe Szachowe.pl.

dwukrotny wicemistrz

i aktualny szaradziarski mistrz

Polski, wiceprezes Federacji

Klubów Szaradzistów

w Polsce.

005

SPIS TREŚCI

DLACZEGO

SPORT

MEDYTACJA

ZAPOMINAMY

Co ćwiczyć, by wyostrzyć intelekt

Trenuj uważność, poprawiaj

Czy można zachować sprawny

pamięć i koncentrację

Zmęcz szare komórki s. 50

umysł przez całe życie

Żonglowanie s. 53

Jak być tu i teraz s. 82

Jak działa pamięć s. 10

Nordic walking s. 54

Skanuj, oddychaj i myśl s. 85

Test pamięci s. 14

Pola do popisu s. 58

Jak medytować s. 86

Co ty wiesz o mózgu s. 18

Diagramy z gwiazdami s. 60

Rebus s. 87

Myślę, więc liczę s. 22

Szach i mat s. 62

Quiz: tyle słońca s. 88

Japońskie diagramy s. 24

Wyzwanie dla jajogłowych s. 90

Alfabetomania s. 26

DIETA

ZESTRESOWANA

MYŚL TWÓRCZO

Przez żołądek do głowy

PAMIĘĆ

Jak wyjść z klatki

szablonowego myślenia

Mózg na talerzu s. 30

Kontroluj złe emocje,

Mózgowspomagacze s. 33

by chronić mózg

Burza mózgów s. 94

Na językach s. 38

Jak stres wpływa na pamięć s. 66

Aaa, jeśli szukasz pracy s. 97

Lepszy rydz niż nic s. 40

Czarne myśli s. 69

Niestandardowe pytania s. 100

Jolka na pamięć s. 42

Psychotest: to, co najgorsze s. 72

Czy widzisz w 3D? s. 104

Łamigłówki na ryby s. 44

Językowe wygibasy s. 74

Test na kreatywność s. 106

Bułka z mydłem s. 46

Najsłynniejsze zagadki świata s. 76

Gramy w gomoku s. 78

006

PRANIE MÓZGU

DOPALACZE

PUŁAPKI UMYSŁU

Jak internet i wielozadaniowość

Czy używki mogą wspomagać

Skąd się biorą iluzje

osłabiają umysł

myślenie i percepcję

i jak oszukać własny mózg

Cyfrowi tubylcy z demencją s. 110

Odmienne stany świadomości s. 142

Szachraj i oszust s. 178

Głowa nie do wszystkiego s. 113

Rośliny psychoaktywne s. 145

Test: sprawdź swoje IQ s. 181

Myślenie to ciężka praca s. 116

Zdrowe używki s. 148

Fałszerz doskonały s. 182

Krzyżówki: już wiem! s. 118

Kto ty jesteś s. 150

Łamigłówki: stacje kolejowe s. 184

Kij z marchewką s. 120

Quiz: szare miraże s. 152

Zagadka kryminalna s. 186

Rebus s. 122

Straszna jolka s. 154

Szachy: atak na króla s. 123

Logika języka: tak jak w kinie s. 156

PIĘKNY UMYSŁ

MÓZG U LEKARZA

ŁAMIGŁÓWKI DLA DZIECI

Dotknij sztuki, uruchom

Jak żyć długo i szczęśliwie

Czyli trening pamięci

wyobraźnię

dla najmłodszych

Mózg na tabletkach s. 160

Sztuka cię wyzwoli s. 126

Jak żyć długo i szczęśliwie s. 163

10 zabaw na każdą okazję s. 190

Fotoanagramy s. 129

Czas do łóżka s. 166

Mamo, ja myślę! s. 193

Quiz: okruchy sztuki s. 130

Zrobię to później s. 168

Komoda z zagadkami s. 194

Mózg kontra sztuka s. 132

Abecadło s. 170

Co to za zwierzę? s. 196

Jolka literacka s. 134

O rany, żelazko! s. 172

Test: bystry jak czterolatek s. 197

Logika języka s. 136

Rozważania o myśleniu s. 174

Zagadki z książek s. 198

Więzień niepamięci s. 138

Wielka czwórka s. 200

Tangramy: wytnij i złóż s. 201

ROZWIĄZANIA s. 202

007

DLACZEGO

ZAPOMINAMY

Czy można zachować

sprawny umysł

przez całe życie

Jak działa pamięć s. 10

Test pamięci s. 14

Co ty wiesz o mózgu s. 18

Myślę, więc liczę s. 22

Japońskie diagramy s. 24

Alfabetomania s. 26

009

DLACZEGO ZAPOMINAMY // MÓZG

wa lata temu naukowcy z nowojor-

skiego Yeshiva University po raz

D pierwszy w historii zarejestrowali mo-

Jak

ment, w którym w mózgu tworzy się

wspomnienie. Jeszcze nie ludzkie, bo eksperyment przeprowadzony był na mózgu mysim. Za pomocą specjalnej aparatury neurolodzy obserwowali, jak w mysich neuronach przebiega impuls nerwowy

działa i jak w odpowiedzi na niego powstają cząsteczki, w których zapisane jest każde wspomnienie i infor-macja.

To było niezwykle skomplikowane badanie i dale-pamięć ko jeszcze do konkretnych rozwiązań gwarantują-

cych lepsze zapamiętywanie i szybsze przywoływanie zarejestrowanych informacji. Jednak naukowcy są coraz bliżej rozpracowania tajników pamięci, a niektóre z najnowszych badań rzucają zupełnie Coraz więcej wiemy

nowe światło na to, jak mózg zapisuje ważne infor-o tym, jak informacje macje i dlaczego tak często znikają one z naszych szarych komórek wbrew naszej woli, czy to poprzez i wspomnienia

zwykłe zapominanie, czy to wskutek poważniejszej są zapisywane

choroby, np. demencji.

w mózgu. Dzięki temu KUŹNIA NOWYCH WSPOMNIEŃ

skuteczniej

Żeby zrozumieć mechanizm działania pamięci,

możemy

trzeba przede wszystkim odnaleźć miejsca w móz-wpływać na ich

gu kluczowe dla zapisywania wspomnień. Dziś wiadomo już, że takim miejscem jest hipokamp, nie-przechowywanie

duża struktura umieszczona w płacie skroniowym i wywoływanie

kresomózgowia. Hipokamp odgrywa kluczową

rolę w kształtowaniu pamięci długotrwałej, a jego z pamięci

uszkodzenie zarówno u ludzi, jak i u zwierząt skut-kuje znacznym upośledzeniem uczenia się i zapamiętywania.

Dla tworzenia się nowych wspomnień i utrwalania informacji szczególne znaczenie ma część hipokampu zwana zakrętem zębatym. Neurolodzy od

dawna obserwują, że w tym niewielkim fragmencie rodzi się najwięcej nowych neuronów w mózgu do-rosłego człowieka. I to właśnie te nowe neurony służą do zapisywania informacji, które nieustan-nie człowiek gromadzi – dowiódł w 2013 roku

prof. Susumu Tonegawa z Massachusetts Institute 010

Hipokamp

– część mózgu

odpowiedzialna

za pamięć

of Technology. Dokonał on rzeczy niezwykłej je tylko przez chwilę w pamięci krótkotrwałej, czy

– wykreował nowe wspomnienia u myszy, ma-

zachować na dłużej, nawet na całe życie, w pamięci nipulując neuronami znajdującymi się właśnie długotrwałej.

w zakręcie zębatym hipokampu. Ta plastyczność Nowe informacje – np. usłyszane właśnie nazwi-i podatność na bodźce neuronów produkowanych sko – rejestrowane są i przetwarzane w przedniej, w zakręcie zębatym upewniła naukowców, że to zaawansowanej części mózgu zwanej korą przed-one są swoistymi matrycami, na których reje-

czołową. Potem wędrują właśnie do hipokampu, strowane są informacje dopływające ze świata ze-skąd albo są usuwane (w czasie od kilkunastu se-wnętrznego.

kund do kilku minut po dotarciu informacji do Kiedy informacje zostaną zapisane w neuronach, mózgu), albo kodowane w nowych neuronach pa-hipokamp musi „zadecydować”, czy przechować mięci w zakręcie zębatym.

011

DLACZEGO ZAPOMINAMY // MÓZG

mózgu

Trening

na jego budowę.

wpływa

go ćwiczymy,

Im intensywniej

tym staje się większy

Następnie neurony te przemieszczają się w różne TRENING CZYNI MISTRZA miejsca w mózgu.

Co więc sprawia, że jedne wspomnienia zostają Jak dowiedli naukowcy z McGill University w nas na całe życie, a inne – jak się wydaje – ulatu-w Montrealu, wspomnienie długotrwałe – np. ją z pamięci? Tutaj do akcji wkracza człowiek, bo wakacyjny spacer nad morzem – może być zako-to my, właściciele wspomnień, jesteśmy odpowie-dowane jednocześnie w wielu częściach mózgu: dzialni za to, jak długo się one utrzymają. – Mózg w rejonie odpowiedzialnym za wrażenia wzro-działa jak mięsień. Im bardziej go eksploatujemy, kowe, w rejonie, który zawiaduje rejestrowaniem tym jest większy i bardziej złożony – przekonuje zapachu, oraz w ciele migdałowatym, które zapi-dr John Medina, badacz zdolności poznawczych suje emocje. Hipokamp koordynuje te wszystkie mózgu z Seattle Pacific University.

wrażenia i składa je w całość, kiedy przywołujemy Trening mózgu ważny jest zwłaszcza dla pamięci wspomnienie z mózgu – twierdzą uczeni z McGill krótkoterminowej. Dr Medina przekonuje, że dla University.

trwałego zapisania się śladu w pamięci najważ-

012

!

niejsze są warunki początkowe, czyli moment, kiedy mózg rejestruje zapamiętywaną informację. Wtedy tworzą się nowe połączenia między neuronami, które pomagają w późniejszym jej

wywoływaniu.

To, jak szybko mózg przywoła wspomnienia za-

pisane w różnych miejscach i połączy je w całość, zależy nie tylko od liczby neuronów, lecz także od połączeń pomiędzy nimi. A te są tym silniejsze i trwalsze, im częściej przebiegają nimi impulsy nerwowe. Dlatego, zdaniem dr. Mediny, dla za-trzymania informacji w mózgu bardzo ważne jest pracowite jej kodowanie, czyli wielokrotne po-MÓZG LUBI ZMIANY

wtarzanie. Wtedy mamy pewność, że na trwałe

zapisze się w pamięci.

Czy wiesz, że wprowadzając

To, jak mocno trenujemy mózg, jest wręcz

małe zmiany w codziennych

widoczne w jego budowie. Na przykład im in-

przyzwyczajeniach, możesz

tensywniej uczymy się języka obcego, tym

zastąpić rutynę rozwijającymi

nasz mózg staje się większy – dowodzą ucze-

umysł ćwiczeniami?

ni z uniwersytetu w Lund w Szwecji pod kie-

rownictwem dr. Johana Mårtenssona. Co wię-

Spróbuj wyszorować zęby, używając lewej

cej, naukowcy od dawna obserwują, że oso-

ręki – jeśli jesteś praworęczny, lub prawej

by, które nie pozostawiają swojego umysłu

– jeśli jesteś leworęczny (to ćwiczenie

w spokoju i ciągle go ćwiczą, dłużej cieszą się dotyczy też odkręcania tubki z pastą

świetną pamięcią i unikają chorób neurode-

i nakładania jej na szczoteczkę).

generacyjnych, jak na przykład choroba Alzhei-Możesz też wykonać w ten sposób

mera. Dowodzą tego ogłoszone w styczniu ubieg-dowolną poranną czynność, np. czesanie,

łego roku wyniki wielkiego amerykańskiego

golenie czy zakładanie skarpetek.

projektu ACTIVE (Advanced Cognitive Training Ćwiczenie z zamianą rąk wymaga

for Independent and Vital Elderly) prowadzo-

korzystania z półkuli mózgowej, której

nego przez National Institutes of Health. Przed zazwyczaj przy tych czynnościach

10 laty, kiedy projekt wystartował, naukow-

nie używasz. W rezultacie wszystkie

cy zaprosili zdrowe osoby po 65. roku życia na obwody nerwowe, połączenia i obszary

10 sesji treningu poprawiającego pamięć, następ-mózgu zaangażowane w pracę twojej

nie co jakiś czas sprawdzali, jak długo utrzymują dominującej ręki są nieaktywne, podczas

się jego efekty. Okazało się, że w wielu przypad-gdy odpowiedniki w sąsiedniej półkuli

kach było to aż 10 lat!

muszą nagle pokierować czynnościami,

Wygląda więc na to, że nasza coraz większa

w których zazwyczaj nie biorą udziału.

wiedza o mózgu i pamięci nie zwalnia nas wcale Takie ćwiczenia podnoszą więc poziom

od prostej, ale niezwykle skutecznej gimnastyki sprawności umysłowej. //

umysłu. Nie ma co liczyć na cudowne tabletki na pamięć, najlepszym lekarstwem dla mózgu jest bo-

Źródło: Lawrence C. Katz, Manning Rubin

wiem jego regularny trening. // Agata Lato

„Neurobik. Zadbaj o kondycję mózgu”

013

DIAGNOSTYKA // TEST

Sprawdź swoją pamięć

to cztery zadania na różne rodzaje pamięci. Rozwiązując je, sprawdzisz, jak radzisz sobie z zapamiętywaniem obrazów, obcych słówek, O znaków graficznych oraz połączeń cyfr i wyrazów.

Weź zegarek do ręki i nie oszukuj! Wykonuj po kolei każde ćwiczenie

– formularz odpowiedzi masz na sąsiedniej stronie. Kiedy skończysz, zsumuj punkty za prawidłowe odpowiedzi, a odkryjesz słabe i silne strony swojej pamięci.

1. NAUKA JĘZYKÓW

2. ZAPAMIĘTYWANIE LISTY SŁÓW

To sprawdzian, jak radzisz sobie z nauką

Kolejne zadanie ma sprawdzić twoją zdolność

języków. Masz cztery minuty, by zapamiętać

do zapamiętywania kolejności zdarzeń.

16 gwarowych rzeczowników z kategorii

Masz dwie minuty, by nauczyć się tytułów filmów, jedzenie. Przejdź potem na stronę

które w latach 1940-1955 dostały

odpowiedzi i w ciągu dwóch minut

Oscara w kategorii najlepszy film roku.

postaraj się je sobie przypomnieć.

Na przywołanie ich tytułów z pamięci masz

Jeden punkt dostajesz za każdy bezbłędnie

kolejne dwie minuty. Za każdą dobrą odpowiedź

napisany wyraz, pół za drobne pomyłki.

przyznaj sobie jeden punkt.

GWARA JĘZYK POLSKI

ROK FILM

radiska

rzodkiewka

1940 Przeminęło z wiatrem

apluziny pomarańcze

1941 Rebeka

tomata

pomidor

1942 Zielona dolina

blumkol

kalafior

1943 Pani Miniver

galert

galareta

1944 Casablanca

mandle

migdały

1945 Idąc moją drogą

bania

dynia

1946 Stracony weekend

plecionka chałka

1947 Najlepsze lata naszego życia

preswuszt salceson

1948 Dżentelmeńska umowa

szałot

sałatka jarzynowa

1949 Hamlet

sznitlok

szczypiorek

1950 Gubernator

zymft

musztarda

1951 Wszystko o Ewie

bakpulwer proszek do pieczenia

1952 Amerykanin w Paryżu

fyrzichy

brzoskwinie

1953 Największe widowisko świata

harynki

śledzie

1954 Stąd do wieczności

knobloszka parówka

1955 Na nabrzeżach

014

3. PAMIĘĆ WIZUALNA

Twoim kolejnym zadaniem jest zapamiętanie 12 znaków używanych przez amerykańskich hobos.

Hobos to XIX-wieczni włóczędzy, którzy za pomocą sekretnych symboli malowanych na płotach lub drzwiach przekazywali sobie ważne informacje. Masz dwie minuty, by przyjrzeć się znakom, i dwie kolejne, by przerysować je z pamięci. Za każdy dobrze zapamiętany symbol przyznaj sobie jeden punkt. Za drobne błędy daj sobie pół punktu.

nieograniczone

strzeż się

bądź cicho

możliwości

przystanek

darmowy telefon zwymyślają cię tu

czterech psów

tu nie jest

facet

nie mów

uważaj

bezpiecznie

ma broń

za dużo

tu mieszka sędzia

na złodziei

więzienie

4. ZAPAMIĘTYWANIE PRZEDMIOTÓW

Masz dwie minuty, by przyjrzeć się dokładnie 10 przedmiotom. I dwie kolejne, by wypisać z pamięci tyle obiektów, ile zdołałeś zapamiętać. Za każdy dobrze zapamiętany przedmiot należą ci się dwa punkty.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

015

DIAGNOSTYKA // TEST

1. NAUKA JĘZYKÓW

2. ZAPAMIĘTYWANIE LISTY SŁÓW

GWARA JĘZYK POLSKI

ROK FILM

radiska

1940

apluziny

1941

tomata

1942

blumkol

1943

galert

1944

mandle

1945

bania

1946

plecionka

1947

preswuszt

1948

szałot

1949

sznitlok

1950

zymft

1951

bakpulwer

1952

fyrzichy

1953

harynki

1954

knobloszka

1955

CZY WIESZ, ŻE...

...osoby, które stale

wykonywanie różnorodnych

się 70 proc. seniorów.

zapominają zabrać do pracy

zamiarów w przyszłości.

Najlepszym sposobem

wcześniej przygotowane

To od kondycji tego rodzaju

radzenia sobie

kanapki mogą mieć

pamięci zależy jakość

z tym problemem jest

problemy z pamięcią

naszego codziennego życia.

regularny trening

prospektywną?

Na kłopoty

pamięci.

To ten rodzaj pamięci,

z prospektywnym

który umożliwia nam

zapamiętywaniem uskarża

!

016

3. PAMIĘĆ WIZUALNA

?

4. ZAPAMIĘTYWANIE PRZEDMIOTÓW

WYNIKI

1

0-20

Jest bardzo źle.

Twoja pamięć woła o solidną

2

dawkę ćwiczeń!

21-32

3

Wynik raczej średni.

Twoja wybiórcza pamięć będzie

sprawiać ci przykre niespodzianki.

4

Zacznij gimnastykę mózgu!

33-50

5

Możesz być przykładem

dla innych, ale nie spoczywaj

na laurach, masz jeszcze całkiem

6

sporo rzeczy do poprawienia.

51-59

7

Twoja pamięć jest fantastyczna!

Sięgnij po mnemotechniki,

by przy kolejnym teście osiągnąć

8

mistrzostwo.

Ponad 60

9

Absolutnie niesamowity wynik!

Co ty tu jeszcze robisz?

Idź na zawody!

10

017

Niedostępne w wersji demonstracyjnej.

Zapraszamy do zakupu

pełnej wersji książki

w serwisie

KSIĄŻKI TEGO AUTORA

Włochy północne. Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu. Wydanie 5 Rumunia oraz Mołdawia. Mozaika w żywych kolorach. Wydanie 5 Matko, czy możesz mieć wszystko? Czechy północne. Travelbook. Wydanie 1 Turcja. Zielony Przewodnik. Wydanie 1 Czarnogóra, Serbia, Bośnia i Hercegowina. Zielony Przewodnik. Wydanie 1 

POLECANE W TEJ KATEGORII

Nauka w kuchni #SEXEDPL. Rozmowy Anji Rubik o dojrzewaniu, miłości i seksie Jak czytać wodę Przewodnik wędrowca Duchowe życie zwierząt Medyczna Marihuana. Historia hipokryzji